Gerson Wojciech

Gerson Wojciech (1 VII 1831 Warszawa - 25 II 1901 tamże). Wybitny malarz pol., ilustrator, pedagog, krytyk artystyczny. Studiował w warsz. SSP 1844-50, w Petersburgu 1853-55 i Paryżu 1856-58. Wystawiał swe obrazy głównie w kraju, ale także za granicą.

Dużo podróżował. Od 1849 odbył z kolegami wiele wędrówek pieszych po kraju, był to więc jeden z pierwszych pol. krajoznawców. W 1860 udał się po raz pierwszy w Tatry, w towarzystwie Juliana Ceglińskiego, Marcina Olszyńskiego i Alfreda Schouppégo . Pamiątką tej wycieczki jest akwarela G. W Tatrach (1860), na której przedstawił siebie i kolegów w Kościeliskiej Dolinie. Znowu w Tatry udał się w 1885 (i 1877?), a potem w 1888-98 corocznie; mieszkając w Zakopanem robił wycieczki w Tatry i naokoło Tatr. Gersona malującego w Tatrach przedstawił Teodor Axentowicz na wielkiej » Panoramie Tatr .

Twórczość malarska G. rozwijała się gł. w trzech kierunkach: historycznym, pejzażowym i religijnym. W malarstwie pejzażowym był jednym z wcześniejszych artystów odkrywających piękno Tatr. Krajobrazy tatrz. malował do końca życia, w późniejszych latach odtwarzając je ze swych szkiców i notat.Wśród jego licznych tatrz. krajobrazów (akwarel i obrazów olejnych) są m.in.: Pyszna Góra (1860), Widok tatrzański od Białki (1861), Grota Magury (1890), Widok Tatr od Nowego Targu (1891), Dolina Pańszczyca w Tatrach (1891), Zwał skalisty (tj. lawina kamienna) w dolinie Białej Wody w Tatrach (1892, obraz znany też pt. Po burzy), Wyschnięty potok w Tatrach (1893), Cmentarz w górach (1894), Zejście ze Świnicy (1895), Widok z Rysów (1895), Dolina Białej Wody w Tatrach (1899), Krajobraz tatrzański (1900).

Wykonane po 1890 krajobrazy tatrz. Gersona zalicza się do czołowych pozycji polskiego malarstwa realistycznego.Malował też wiele obrazów rodzajowych z Tatr i Podhala, np. Góral (druciarz) podczas zimy wędrujący (1857), Góral tatrzański (1862), Odpoczynek w szałasie (1862), Kościółek stary w Chochołowie (1863), Dzieci góralskie (1867), Góralka idąca na targ (1882), Juhas tatrzański (1887), Góral (1894). Malował także roślinność tatrz., np. Szarotka. Malował również w Pieninach, np. Krajobraz z okolic Szczawnicy (1884), Deszcz w Pieninach (1884), Góral z Pienin (1884), a także na Spiszu: Lubowla (1883).G. jest autorem szeregu szkiców i rysunków o wartości etnogr., np. w swoich ilustr. artykułach w czasopiśmie "Wisła" (1888): Ratułów, Odrzwia i otoki okien chat polskich, Góral tatrzański. Ogłosił również opis pt. Wycieczka z Krynicy na Jaworynę ("Tyg. Powsz." 1881) z własnymi rysunkami. Tworzył ilustracje do wielu czasopism i książek, m.in. do Michała Bałuckiego Podróż w Tatry ("Opiekun Domowy" 1865) i tegoż Ojcowska wola ("Tyg. Ilustr." 1865).