w nazwach
w nazwach i opisach
wszędzie
alfabetycznie:    A  B  C  Ć  D  E  F  G  H  I  J  K  L  Ł  M  N  O  P  R  S  Ś  T  U  W  Z  Ź  Ż  

 

Jastrzębia Turnia


(Jastrabia veža, dawniej Karbunkulová veža; Karfun)
 
  Kategoria: 
miejsca (las, osiedle, zbocze, grzeda, zleb 
  Wysokość:  2139, 2137 m n.p.m.


Położenie:
Śmiała w kształatach, urwista turnia, wznosząca się nad Zielonym Stawem Kiezmarskim i stanowiąca końcowe wzniesienie Jastrzębiej Grani (między Jastrzębią Doliną a Jagnięcą Doliną ).



Jastrzębia Turnia; Pierwszego wejścia na J.T. dokonał przew. Maciej Sieczka (sam) ok. 1880, odkrywając najłatwiejszą drogę, którą mogą wchodzić bardziej wprawni turyści wysokogórscy. Wszystkie in. drogi (ok. 20) są tylko dla taterników. Piękne fotografie z wierzchołka J.T. zrobił Mieczysław Karłowicz w 1906.

Dawne podania spiskie mówią o wielkim karbunkule (rubinie) świecącym na rzekomo niedostępnym wierzchołku J.T. i o próbach zdobycia tego drogocennego kamienia. Przeróbki lit. tych podań ogłosili w formie wierszowanej np. » Ernst Lindner w 1854 i później, Bogusz Z. Stęczyński  w swym poemacie Tatry w 1860 (na podstawie opowiadania lud., usłyszanego w 1851), » Friedrich Lám , »Eugen Binder w 1929, »Ludmila Podjavorinská , a w formie opowiadania np. » Franciszek H. Nowicki w 1884, »F. Lám w 1921, przy czym niektórzy literaci przemieścili podanie, np. Stęczyński nad Biały Staw Kiezmarski , a Podjavorinská do Batyżowieckiej Doliny . Przeróbką tematu J.T. i jej cudownego karbunkułu jest też utwór Tadeusza Dropiowskiego Karbunkuł; Cztery sceny fantastyczne z Tatr Spiskich (Kr.1921). Johann Móry skomponował muzykę do dwóch pieśni o J.T. (pt. Karfunkelturm) do słów Gertrudy Kallivoda-Scholz wg E. Lindnera.

Polska nazwa J.T. (wprowadzona do literatury w 1879 przez Jana G. Pawlikowskiego ) pochodzi od podobnej słow. nazwy ludowej. Inne nazwy J.T. wywodzą się ze wspom. podań o karbunkule.



Literatura:
Ivan Bohuš: Príspevok k dejinám povesti o Jastrabej veži vo Vysokých Tatrách. "Spiš" 3-4, 1973.



KSIĘGARNIA GÓRSKA
ul. Zaruskiego 5
34-500 ZAKOPANE
tel. (018) 20 124 81
Pełny tekst w Wielkiej Encyklopedii Tatrzańskiej. Kliknij tutaj

   Udostępnij


Jeżeli znalazłeś/aś błąd, nieaktualną informację lub posiadasz materiały (teksty, zdjęcia, nagrania...), które mogą rozszerzyć zawartość tej strony i możesz je udostępnić — KLIKNIJ TU »»
ZAKOPIAŃSKI PORTAL INTERNETOWY Copyright © MATinternet s.c. - ZAKOPANE 1999-2026