Karpiński Adam

Karpiński Adam (16 XII 1897 Turka, woj. lwow. - 18-19 VII 1939 w Himalajach). Lotnik, inż. mechanik, konstruktor lotn., jeden z czołowych taterników i alpinistów polskich.

W 1918-20 służył w wojsku pol., od 1919 w lotnictwie (obserwator). Potem został wybitnym projektantem i konstruktorem lotn. (szybowce i samoloty), był też jednym z pionierów polskiego lotnictwa sport. i szybownictwa jako zawodnik i organizator (m.in. badał możliwości zakładania lotnisk szybowcowych pod Tatrami i w Beskidach). Publikował prace fachowe, pop. i wspomnieniowe z dziedziny lotnictwa.

Działalność taternicką rozpoczął w 1922. W Tatrach uprawiał przede wszystkim taternictwo zim., kładąc nacisk na przejścia długie, wielodniowe. Poza zwykłymi wejściami zim. na wiele szczytów tatrz. od Banówki  aż po Nowy Wierch  i poza wejściem na Lodowy Szczyt  pn. ścianą, dokonał on w Tatrach  dwóch wspaniałych przejść wielodniowych, pierwszych tego rodzaju w tych górach. W zimie 1925 przeszedł samotnie grań Tatr Zach . od Bobrowca  do Tomanowego Wierchu Polskiego  z 4 biwakami w namiocie. W zimie 1928 on i Konstanty Narkiewicz-Jodko  przeszli jednym ciągiem główną grań Tatr Wys. od Przełęczy pod Kopą  do Białej Ławki  (z pewnymi obejściami), z 11 biwakami w namiocie.

W 1925-36 odbył szereg wypraw w Alpy (w 1936 jako kier. wyprawy Klubu Wys .), także w zimie, a w 1933-34 był uczestnikiem I Polskiej Wyprawy w Andy, gdzie z towarzyszami dokonał m.in. I wejścia na Mercedario (6800 m), trzeci najwyższy szczyt Ameryki. Już w 1924 i znowu w 1938 planował pol. wyprawę na zdobycie Mount Everestu.

W 1939 był kierownikiem I Polskiej Wyprawy w Himalaje, której uczestnicy (Jakub Bujak  i Janusz Klarner ) zdobyli Wschodnią Nanda Dewi (7434 m), ustanawiając tym ówczesny pol. rekord wysokości. W czasie tejże wyprawy, atakując szczyt Tirsuli (7150 m), K. zginął razem ze Stefanem Bernadzikiewiczem  w lawinie.

W okresie międzywoj. swym przykładem oraz działalnością propagandową i organizacyjną K. przyczynił się wybitnie do rozwoju taternictwa zim. i alpinizmu polskiego. Był też konstruktorem nowych modeli sprzętu alpin., m.in. świetnego namiotu wysokogórskiego Akar-Ramada (Akar - przezwisko Karpińskiego).

Swoje taternictwo oraz wyprawy w Alpy i Andy traktował K. jako przygotowanie do zdobywania najwyższych gór świata, toteż jego własne, stosunkowo skąpe piśmiennictwo górskie również koncentruje się na takiej problematyce, np. O program ekspansji polskiego alpinizmu ("Tat." 20, 1935-36, nr 4), Uwagi o organizacji wypraw w najwyższe góry świata (tamże, nr 6), natomiast o taternictwie (jako przygotowaniu do takich wypraw) pisze marginesowo, np. w sprawozdaniu Wyprawa treningowa w Wysokie Taury 1936 r. (tamże 21, 1936-37, nr 2). O sprzęcie tatern. i zwł. alpin. (wyprawowym) napisał obszerny rozdział do planowanego w latach międzywoj., ale nie wydanego podręcznika zbior. Taternictwo zimowe, a także pisał o sprzęcie w związku z wyprawą w Andy. Również z myślą o wyprawach w góry najwyższe napisał memoriał O środkach przeciwlawinowych ("Tat." 22, 1937-38, nr 5); próbę zastosowania takich środków przeprowadzono wówczas w Tatrach.Wśród taterników wiodących alpinizm pol. poprzez Tatry w najwyższe góry świata, Adam Karpiński był jedną z postaci najwybitniejszych.