Klub Wysokogórski

Klub Wysokogórski (KW, także KWPTT i KWPTTK). Pol. zrzeszenie tatern. i alpin., które powstało w 1935 ze zjednoczenia » Sekcji Turystycznej PTT (założonej w 1903), » Sekcji Taternickiej AZS w Krakowie (1923) i » Koła Wysokogórskiego przy Oddziale Warszawskim PTT (1930). Za właściwą datę powstania KW przyjmuje się jednak 1903, kiedy powołano do życia Sekcję Turystyczną TT, najstarszy z trzech macierzystych członów KW.

Powstanie.

Już w 1932 przedstawiciele STPTT, KWOWPTT i krak. STAZS postanowili dążyć do wspólnej unifikacji, gdyż organizacyjna trójtorowość stawała się coraz bardziej niedogodna dla ogólnych interesów rozwijającego się taternictwa i alpinizmu polskiego. Po uzgodnieniu zasad unifikacji i statutu KWPTT, przeprowadzono formalne zjednoczenie w trzech etapach. STPTT na swym walnym zgromadzeniu 22 IX 1935 przekształciła się w Klub Wysokogórski PTT. Następnie KWOWPTT dopiero 30 I 1936 uchwaliło swoje przekształcenie w Koło Warszawskie KWPTT. Wreszcie krak. STAZS na zebraniu 3 II 1936 uchwaliła swoje rozwiązanie, a 17 II 1936 odbyło się zebranie konstytuujące Koła Krakowskiego KWPTT.

Organizacja.

W 1935-50 Klub Wysokogórski (wówczas jako KWPTT) stanowił oddział PTT, a od grudnia 1950 (od zjednoczenia PTT i PTK) do maja 1952 związany był organizacyjnie (jako KWPTTK) z PTTK. Członkowie Klubu Wys. skupiali się w jego terenowych Kołach, początkowo trzech: w Zakopanem , Krakowie i Warszawie. Siedzibą zarządu Klubu Wys. była najpierw Warszawa (1935-45), potem Kraków (1945-52).

W 1951-52 stosunki między Klubem Wys. a ZG PTTK pogorszyły się do tego stopnia, że członkowie zarządu Klubu Wys. zrezygnowali ze swych funkcji, a niektóre Koła Klubu Wys. same zawiesiły swą działalność. Od maja 1952 do grudnia 1956 Klub Wys. formalnie nie istniał. Po jego likwidacji ZG PTTK stworzył na jego miejsce » Komisję Taternictwa ZG PTTK , która istniała od maja 1952 do czerwca 1954. Następnie - dzięki inicjatywie grupy członków dawnego Klubu Wys., która uzyskała poparcie GKKF i Komitetu do Spraw Turystyki - doprowadzono do likwidacji Komisji Taternictwa ZG PTTK i do powstania » Sekcji Alpinizmu ZG PTTK i GKKF , istniejącej od czerwca 1954 do grudnia 1956, kiedy nastąpiła reaktywizacja Klubu Wysokogórskiego jako zrzeszenia autonomicznego, już nie związanego z PTTK. Zarówno Komisję Taternictwa ZG PTTK jak i Sekcję Alpinizmu ZG PTTK i GKKF można jednak uważać za przejściową kontynuację Klubu Wysokogórskiego.

W okresie 1951-54, z powodu napiętych stosunków między wieloma taternikami a ZG PTTK, powstały też zrzeszenia tatern. poza ramami organizacyjnymi PTTK: krótkotrwała » Sekcja Alpinistyczna CWKS (w 1951) oraz » Sekcje Taternickie przy "Kolejarzu" Kraków i przy AZS Gdańsk; te dwie Sekcje Taternickie w 1954 przeszły do Oddziałowych Sekcji Alpinizmu PTTK.

Od grudnia 1956 władzą nadrzędną dla Klubu Wys. był GKKF, od 1960 GKKFiT, a siedzibą od 1956 była znowu Warszawa. Liczba Kół Klubu Wys. z trzech w 1935-47 wzrosła do 14 w 1962 i 15 w 1971 (to samo w 1974). W marcu 1974 Klub Wys. przekształcił się w Polski Związek Alpinizmu (PZA), a Koła Klubu w samodzielne Kluby Wysokogórskie, zrzeszone w PZA.

Członkowie.

W 1935-47 liczba członków Klubu Wys. dochodziła do ok. 180 (w tym ok. 140 zwyczajnych), w 1949 było 265 (166 zwycz.), w 1962: 1155 (428 zwycz.), w 1967: 2021 (485 zwycz.), w 1971: 1336 (535 zwycz.), w 1974: 2988 (586 zwycz., 1011 uczestników i blisko 1400 sympatyków).Wśród członków Klubu Wys. przeważali zawsze studenci i inteligencja pracująca: nauczyciele, lekarze, literaci, prawnicy, inżynierowie, naukowcy, sporo było profesorów wyższych uczelni.

Prezesi Klubu Wys.:

Marian Sokołowski  (1935-36), Stefan Bernadzikiewicz (1936-37), znowu M. Sokołowski (1937-39), Walery Goetel (1939, formalnie do 1944), Justyn T. Wojsznis (pełniący obowiązki prezesa w 1940-44), Stanisław Siedlecki (1945), J.T. Wojsznis (1945-46), Jan K. Dorawski (1946-XII 1950), znowu S. Siedlecki (p.o. prezesa XII 1950-51), Włodzimierz Marcinkowski (1952-54 jako przewodniczący Komisji Taternictwa ZG PTTK), Wawrzyniec Żuławski (1954-56 jako przewodniczący Sekcji Alpinizmu ZG PTTK i GKKF), znowu W. Żuławski (1956-57 jako prezes reaktywowanego Klubu Wys.), Tadeusz Orłowski i inni (1957-58 p.o. prezesa), Czesław Bajer  (1958-60), Jerzy Fiett (1960-63), Leszek Łącki (1963-65), znów Czesław Bajer (1965-69), Antoni Janik (1969-74).

Działalność.

Klub Wysokogórski kontynuował działalność swych macierzystych organizacji (STPTT, STAZS i KWOWPTT) we wszystkich dziedzinach. W 1935-39 doprowadził przede wszystkim do rozkwitu alpinizmu pol., organizując szereg wypraw w Alpy, Andy i Himalaje oraz biorąc w różnej formie współudział w przygotowaniu wypraw w Ruwenzori i na Spitsbergen. Na terenie Tatr - pomijając tu indywidualną działalność członków (» taternictwo ) - Klub urządzał kursy taternictwa i turystyki wysokogórskiej, w 1939 stworzył Szkołę Taternictwa na Gąsienicowej Hali , zajmował się sprawami przewodnictwa tatrz. i ochrony przyrody Tatr, wydawał regularnie » "Taternika ".

W czasie II wojny świat. zarząd Klubu funkcjonował nielegalnie i w uszczuplonym gronie. Opiekowano się majątkiem Klubu, urządzano zebrania dyskusyjne, przyjmowano nowych członków, wychowywano i szkolono młodych taterników, opracowano pewne zagadnienia dotyczące przyszłego Tatrz. Parku Nar ., wydawano nielegalnie "Taternika".

Po II wojnie świat. nastąpił wielki rozrost organizacyjny Klubu i wzrost liczby członków. Rozbudowano szkolenie tatern., prowadzono o wiele liczniejsze niż przed wojną kursy, dopiero teraz bezpłatne lub tylko częściowo odpłatne. Zaczęto organizować w Tatrach zespołowe imprezy tatern.: obozy, przejścia długich graniówek, alpiniady .

W 1948-49 Klub prowadził szkolenie przewodników i kierowników wycieczkowych na terenie Tatr i Podhala dla turystyki masowej (» Komisja Szkolenia Górskiego KWPTT ), stworzono wtedy w Zakopanem stałą Szkołę Turystyki Górskiej i Taternictwa KWPTT, którą ZG PTT wkrótce zlikwidował. Od 1957 Klub prowadził z przerwami Szkołę Taternictwa KW na Gąsienicowej Hali. Klub zaopatrywał też członków w sprzęt tatern.

Organem Klubu było nadal czasopismo » "Taternik". Od 1957 Klub był samodzielnym członkiem Union Internationale des Associations dAlpinisme (UIAA). Z wypraw w góry pozatatrz. Klub urządził w 1947 wyprawę w Alpy, a od 1956 już prawie corocznie wyprawy w Alpy, wielokrotnie w Kaukaz, na Spitsbergen, w Hindukusz, Himalaje itd.