Krzyżanowski Julian

Krzyżanowski Julian (4 VII 1892 Stojańce k. Lwowa - 19 V 1976 Warszawa). Wybitny historyk literatury pol. (studia na UJ 1911-14 i 1920-21), prof. UW 1934-62 (w 1940-44 w tajnym nauczaniu), także wykładowca historii literatury pol. i literatur słowiańskich na uczelniach innych, również za granicą. Czł. PAU (1933) i PAN (1952).

Autor przeszło 1200 artykułów i prac nauk. (w tym wielu książek) z dziedziny historii literatury pol. (także jej teorii i krytyki), folklorystyki, przysłowioznawstwa. Dużo prac poświęcił studiom porównawczym. Był edytorem wielu dzieł nauk. i popularnych.

W latach międzywoj. i po wojnie był jedną z czołowych postaci życia kult. i nauk. w Zakopanem , które odwiedzał prawie corocznie. Był jednym z gł. współtwórców i bywalców ośrodka nauk., jaki istniał przy zakop. Muzeum Tatrzańskim  za czasów dyrekcji Juliusza Zborowskiego.

Wśród licznych prac historycznoliterackich K. niejedna porusza szeroko sprawy związane z Tatrami  i Podtatrzem , np. Kalendarz życia i twórczości Henryka Sienkiewicza (Wa.1954, rozszerz. wyd. 2 w 1956) i in. książki K. o Sienkiewiczu, następnie Neoromantyzm polski 1890-1918 (Wr.1963, wyd. 3 w 1980), a zwł. takie jak rozprawa o Władysławie Orkanie  pt. Pieśniarz krainy kęp i wiecznej nędzy (Za.1927), czy też obszerny wstęp do nowego wydania Poezji wybranych Kazimierza Tetmajera  (Wr.1968) oraz przedmowy do książek tatrz. innych autorów.

Wiele prac K. zajmuje się sprawami z pogranicza folkloru i historii literatury, czy w ogóle folkloru, i to często z terenu Podtatrza i Tatr, m.in. Folklor Podhala w literaturze ("Literatura Lud." 1957, nr 1) i zwł. podstawowa w swojej dziedzinie praca Na szlakach tatrzańskich poszukiwaczy skarbów ("Wierchy " 12, 1934).

Dużo ciekawych danych z Podtatrza i Tatr przynoszą też niektóre jego dzieła o szerszym zasięgu terytorialnym, jak np. Paralele; studia porównawcze z pogranicza literatury i folkloru (Wa. 1935, rozszerz. wyd. 3 w 1977), Polska bajka ludowa w układzie systematycznym (Wa.1947, t. 1-2, rozszerz. wyd. 2 w 1962-6 3),Szkice folklorystyczne (Kr.1980, t. 1-3, tu przedruki wielu prac K. o tematyce tatrz. i podh.) oraz wydany pod jego redakcją i przy jego współautorstwie pionierski Słownik folkloru polskiego (Wa.1965).

K. jest współred. i współautorem dzieła Dzieje folklorystyki polskiej 1800-1863 (Wr.1970) i jego kontynuacji: Dzieje folklorystyki polskiej 1864-1918 (Wa. 1982).

Również regionu Tatr i Podtatrza dotyczą w pewnej mierze prace K. z dziedziny paremiologii (przysłowioznawstwa), jak Mądrej głowie dość dwie słowie (Wa.1958 i 1960, t. 1-2 i rozszerz. wyd. 3 w 1975) oraz pod redakcją K. opracowana zespołowo Nowa księga przysłów i wyrażeń przysłowiowych polskich (Wa. 1969-78, t. 1-4).