Biała Spiska

Miasto na Spiszu, na wsch. od Tatr, a na pn. od Kiezmarku, nad lw. brzegiem Popradu, nad dolnymi odcinkami jego tatrz. dopływów: Bielski Potok i Czarna Woda Rakuska.

Biała Spiska;

Pomijając najdawniejszą ludność tego obszaru, po której pozostały tylko znaleziska archeol., ludność B.S. była pierwotnie słow., potem głównie niem. i słow. z domieszką pol., a po II wojnie świat. przeważnie słowacka. Mieszk.: ok. 1785 było 2600, w 1830: 2782, 1910: 2887, 1940: 3706, 1948: 3153, 1970: 4485.

Od początku swego istnienia (1164? 1246? 1263) B.S. należała do Węgier, od 1412 wraz z in. miastami spiskimi była zastawiona Polsce i wtedy wchodziła w skład polskiego starostwa spiskiego , które w 1769 zostało okupowane przez wojska austr., a w 1772 wcielone do Węgier; B.S. w 1918-38 i 1945-92 znajdowała się w Czechosłowacji, w 1938-45 i od 1993 w Słowacji.

Tereny należące do B.S. od pocz. XIV w. (lub nawet wcześniej) aż do poł. XX w. sięgały w głąb Tatr obejmując część Kiezmarskiej Doliny i sporą pd.-wsch. część Tatr Biel. (» własnościowe sprawy ). Niektórzy mieszkańcy B.S. w owych stuleciach zajmowali się pasterstwem w Tatrach; pasterzami byli głównie Słowacy, ale także pol. górale spiscy.

W związku z odkryciem i udostępnieniem Bielskiej Jaskini, B.S. na swoim wówczas terenie założyła w 1883 małe uzdrowisko, dzisiejszą Tatrzańską Kotlinę. W 1948-52 państwo czechosł. przejęło tatrz. tereny B.S. wraz z Tatrzańską Kotliną aż prawie do Szarpańca i przyłączyło do Tatrz. Łomnicy, a w 1952 wszystkie tatrz. tereny, które niegdyś należały do B.S., ale bez Tatrz. Kotliny, przeszły pod zarząd dyrekcji TANAPu .

Wbrew in. domysłom nazwa B.S. pochodzi od Bielskiego Potoku, który pierwotnie nazywał się Biala i Biela. Natomiast od B.S. pochodzą nazwy Tatry Bielskie i Bielska Jaskinia.