Lipták Johann

Lipták Johann (13 XII 1889 Wielka k. Popradu - 18 XII 1958 Warstein, RFN). Niemiec spiski, autor wielu prac hist. o Spiszu i Tatrach , działacz Karpathenvereinu (m.in. wiceprezes), w 1911-44 prof. historii i łaciny w gimnazjum niem. w Kiezmarku , w 1941-44 dyr. Institut für Heimatforschung tamże. Studia wyższe na uniw. w Budapeszcie (dr filozofii).

Liczne jego artykuły i książki, dotyczące Spisza i Tatr, mają różnorodną tematykę, ale prawie wszystkie są związane z historią. Największą jego pracą jest Geschichte des evang. Distriktual-Lyzeums A.B. in Kesmark (Kež. 1933); jest to szczegółowa, dobrze udokumentowana monografia słynnego liceum kiezm., najlepsza z kilku podobnych opracowań i zarazem cenne źródło wiadomości o Spiszu i Tatrach.

Prahistorią i wczesną historią Spisza zajmuje się L. w swych in. pracach, np.: Urgeschichte und Besiedlung der Zips (Kes. 1935; dotyczy też i samych Tatr). B. ciekawa jest jego rozprawa Alchimisten, Gottsucher und Schatzgräber in der Zips (Kes. 1938), z rozdziałem o poszukiwaczach skarbów w Tatrach. Z prac biogr. L. należy wymienić: Dr. Johann Weisz von Dercsény (Kes. 1936), broszurę o bracie Cyprianie , który w XVIII w. botanizował również i w Tatrach (Das Rote Kloster und Frater Cyprianus, Kes. 1937, odb. z "Karp. Post."), chociaż rozdział o zielniku brata Cypriana jest napisany b. niefachowo, wreszcie szczegółowy życiorys XVII-wiecznego matematyka i taternika : David Frölich ("Die Karpathen " 1943, nr 3-4).

Tematy tatrz. poruszał L. poza tym wielokrotnie, pisząc np. o I wejściu na Łomnicę , o pierwszych botanikach tatrz. (Vorläufer der Botanik in der Zips, "Die Karpathen" 1936), o nieznanych z nazwiska turystach tatrz. dawnych czasów (Namenlose Turisten, tamże 1938), o Simplicissimusie (Daniel Speer: der Ungarische oder Dazianische Simplicissimus, tamże 1942). Szereg prac hist. poświęcił L. Niemcom spiskim i in. tematom ściśle spiskim.

Pod koniec II wojny świat. (w 1944) wyemigrował do Niemiec Zachodnich. Redagował tam roczniki » "Karpatenjahrbuch ", od 1950 wydawane przez ziomkostwo Niemców ze słow. terenów karpackich.W rocznikach tych i w in. publikacjach zach.-niem. drukował swe dalsze prace hist. o tematyce spiskiej i tatrz., np. Bildungswege des Karpathendeutschtums ("Südostdeutsche Heimatsblätter" 5, 1956), Bedeutung der Kupfererzeugung im Karpathischen Bergbau ("Südostdeutsches Archiv" 1, 1958), Zinsregister der Stadt Käsmark vom Jahre 1434 (tamże 2, 1959).