Białej Wody, Dolina

Wielka dolina, jedna z najwspanialszych w Tatrach. Jest to górna część Doliny Białki i zarazem jej gł. odnoga, ciągnąca się od spływu Rybiego Potoku z Białą Wodą (ok. 1075 m) w górę ok. 6 km na pd.-wsch., a potem na pd. do stóp (ok. 2150 m) Zadniego Gierlachu. Otaczają ją liczne szczyty Tatr Wys.: Rysy, Wysoka, Ganek, Gierlach (Zadni Gierlach), Mała Wysoka, Świstowy Szczyt, Mały Jaworowy Szczyt i in.

Białej Wody, Dolina ;

D.B.W. rozgałęzia się w liczne boczne odnogi; najważniejsze: Żabia Dolina Białczańska, Ciężka Dolina, Kacza Dolina, Świstowa Dolina i Dolina Rówienki. Mn.w. u zbiegu górnych dolin bocznych leży Polana pod Wysoką, słynna z widoku na otaczające ją olbrzymy górskie. W bocznych odnogach D.B.W. znajdują się stawy: Żabie Stawy Białczańskie, Ciężki Staw, Zielony Staw Kaczy, Litworowy Staw i in.

Z D.B.W. prowadzą od dawna znane szlaki tur. (znakowane i nieznakowane) na drugą stronę Tatr: przez Wagę do Mięguszowieckiej Doliny (także na Rysy i Wysoką), przez Żelazne Wrota do Doliny Złomisk, przez Polski Grzebień do Wielickiej Doliny, przez Rohatkę lub Zawracik Rówienkowy do Staroleśnej Doliny. Wznoszące się wokół D.B.W. ściany skalne należą do największych w Tatrach (ściana Ganku ), toteż ich zdobywanie w lecie i zimie odegrało wielką rolę w dziejach taternictwa.

Od XVI w. aż do II wojny świat. wypasali owce i krowy w D.B.W. górale pol. głównie z Jurgowa, ale okresowo także z Łapsz i Rzepisk. Cała dolina wchodziła od dawna w skład dóbr jaworzyńskich, od 1879 należących do ks. Christiana Hohenlohego, ktory włączył tę dolinę do swego zwierzyńca, ogrodzonego wysokim płotem drewnianym, ale zarówno wtedy jak i dawniej kłusowali tam pol. górale, także z Podhala. Obecnie D.B.W. znajduje się w TANAPie, jej dolna i środk. część jako ścisły rezerwat z jednym znakowanym szlakiem na Polski Grzebień .

Nazwa D.B.W. pochodzi od płynącego jej dnem strumienia. Dawniej zwano ją też Doliną pod Wysoką lub Doliną pod Upłazki. Ta ostatnia nazwa polegała na nieporozumieniu, gdyż nazwa Pod Upłazki lub Polana pod Upłazki dotyczy w rzeczywistości tylko jednej polany w D.B.W., a nie jej całości. Podobnie było z nazwą Dolina pod Wysoką: rozciągnięcie nazwy polany (Pod Wysoką lub Polana pod Wysoką) na całą dolinę.

Niem. nazwa Alpengrund jest swobodnym tłumaczeniem nazwy Dolina pod Upłazki: upłazki na niem. Alpen (hale) oraz dolina na spiskoniem. gwarowe Grund.

---