Łomnica, Wielka

Łomnica, Wielka (639 m); Velká Lomnica; Grosslomnitz; Kakaslomnic. S.Wieś na Spiszu nad rzeką Poprad i potokiem Łomnicą, na skrzyżowaniu dróg i linii kolejowych do Popradu, Kiezmarku i Tatrz. Łomnicy. Mieszk. 2675 w 1980. Jest tu mały hotel.

Wieś powstała w poł. XIII w., ale teren był zasiedlony od epoki eneolitu. Od XIII do XIX w. obszar W. Ł., obejmujący też część Tatr, należał do rodu Berzeviczy i jego przodków. Ludność aż do II wojny świat. była w większości niemiecka, potem słowacka.

Na przełomie XVIII i XIX w. we dworze Berzeviczych zatrzymywał się niejeden podróżnik udający się w Tatry, a członkowie tego rodu również zwiedzali w dawnych czasach Tatry i pisali o nich. Z dziejami zarówno W.Ł. jak i Tatr związani też byli: » Georg Buchholtz sen. i Samuel Augustini ab Hortis jun. Ze wzgórza nad W.Ł. rysowano najstarsze » panoramy Tatr. Na cmentarzu ewang. w W.Ł. pochowany jest pol. malarz i literat Adam Ciompa (1901-35), który zginął w Tatrach.

Nazwa Wielkiej Łomnicy (pierwotnie po prostu Lomnicza) pochodzi od potoku » Łomnica, nad którym powstała. Nazwa węg., Kakaslomnic, upamiętnia Kakasa czyli » Gallusa, brata protoplasty rodu Berzeviczych i współwłaściciela W.Ł. w XIV w.

Lit. - Julius Gréb: Geschichte der Gemeinde Grosslomnitz. Kes. 1926.