Orawski Zamek

Orawski Zamek, dawniej też Orawskie Zamki; Oravský zámok, Oravský hrad, hrad Orava; Schloss Arva, Burg Arva; Árva vára, Árvai vár. S.Duży zamek na stromej skale nad środk. biegiem rzeki Orawa, wznoszący się 112 m ponad jej poziom. U podnóża O.Z. leży miejscowość Orawskie Podzamcze na trasie okrążającej Tatry. Obecnie w O.Z. mieści się » Muzeum Orawskie.

O.Z. został zbudowany etapami w XIII-XVII w. i potem nieraz przebudowywany. Składa się z trzech zespolonych części: dolny, środkowy i górny zamek.Wśród zarządców czy właścicieli O.Z. i równocześnie żupanów czy podżupanów Orawy w XV i XVI w. byli też Polacy: Mikołaj Balicki w XV w., »Piotr Komorowski w 1441-74 i Jan z Dębowca w 1534-46 (przebudował cały zamek), ale wszyscy oni podlegali wówczas królowi Węgier. Z Orawskiego Zamku zarządzano prawie całą Orawą łącznie z Tatrami Orawskimi.W lud. piosenkach i opowiadaniach z Podhala występuje O.Z. jako miejsce, gdzie więziono zbójników, także podhalańskich. Podobnie w powieści Popioły Stefana Żeromskiego.

O.Z. jest od dawna tematem prac wielu malarzy i grafików niem., słow. i pol., np. Walery Eljasz i Władysław Skoczylas.

Lit. - Miklós Kubinyi: Árva vára. Pest 1872 i Bp. 1890. - Walery Eljasz: Zamek Orawski. "Kłosy" 1885, nry 1047-1050. - Andrej Kavulják: Hrad Orava. Turč. Sv. Martin 1927. - Pavol Čaplovič: Oravský zámok. Banská Bystrica 1967.