Pauli Żegota

Pauli Żegota, do 1831 Ignacy (1 VII 1814 Nowy Sącz - 20 X 1895 Kraków). Historyk, archeolog, bibliotekarz, bibliograf, jeden z pierwszych pol. etnografów i krajoznawców, badacz polskiej i słowiańskiej kultury lud., autor licznych prac.

W niem. artykule Sagen des polnischen Volkes in Galizien ("Mnemosyne" 1834, nr 100) jako pierwszy przytacza podanie o śpiących rycerzach w Karpatach. Będąc jeszcze uczniem gimnazjum nowosądeckiego odbył podróż (m.in. w Pieniny), której opis potem ogłosił pt. Wyimki z podróży po Galicyi w r. 1831 ("Rozmaitości" 1835, nry 47-52, przedruk: "Rocz. Bibliot." 1964); jest tu ciekawy opis górali pienińskich, ich ubioru i zwyczajów past., różne dane hist. i podaniowe o św. Kindze oraz o rzekomej bitwie hetmanów Gerwazego i Protazego z Tatarami we wsi Kościelisko.

P. jest autorem trzeciego w pol. literaturze dużego zbioru utworów poezji lud.: Pieśni ludu polskiego w Galicyi (Lw.1838, przedruk: Wr.1973); są tu również pieśni past. z Tatr, pochodzące z rękopisu ks. Michała Głowackiego z 1830, ale nieco zmienione.

W 1854 odbył większą podróż w Tatry i na Spisz, jej szczegóły nie są jednak znane. W późniejszych latach ukazała się jego broszura Spór o Morskie Oko (Kr.1891, odb. z "Czasu"), a pośmiertnie Stanisław Zdziarski opublikował jego interesujące Przyczynki do etnografii Tatrzańskich górali ("Lud" 1899).

W Bibl. Jagiellońskiej znajdują się liczne materiały rękopiśmienne pozostałe po P., m.in. teka materiałów dotyczących Tatr i Podhala, z których jedynie fragmenty zostały dotąd ogłoszone. Wprawdzie w znacznej części są to wypisy z dzieł in. autorów, jednakże są tam też rzeczy oryginalne.

W 1896 P. został uczczony w Krakowie tablicą pamiątkową na klasztorze Bonifratrów (gdzie wiele lat mieszkał i zmarł), płytą nagrobną na Cment. Rakowickim oraz epitafium w kościele św. Anny.

Lit. - "PSB" 25, 1980 (Wiesław Bieńkowski).