pocztówki

pocztówki lub karty pocztowe, a jeżeli z widokiem: widokówki.Ilustrowane p. zaczęto produkować w 1870 we Francji, w Niemczech, w Austrii i w Anglii, a w Polsce wkrótce po 1890. Pierwsza p. tatrzańska (tj. z tematyką tatrz. swych ilustracji) pojawiła się w Polsce w 1895 (lub wcześniej). Była na niej reprodukcja 5 fotografii tatrz. Awita Szuberta (nie podpisanego) z rysunkową ornamentyką roślinną; wydawca: Bazar Zakopiański (Kamila Bauma), który również i w nast. latach wydawał p. tatrz.

Od tego czasu produkcja p. tatrz. szybko się rozwinęła w Polsce (zwł. w Galicji), Austrii, Niemczech i na Węgrzech. Zresztą w tym ostatnim kraju p. tatrz. mogły się pojawiać wcześniej niż w Polsce, gdyż wiadomo, że takie p. (z własnych fotografii) wydawał »Károly Divald, może już ok. 1880, a potem również jego syn.

P. tatrz. są wykonane różnymi technikami drukarskimi, i jako odbitki fot.; są to zarówno reprodukcje fotografii jak i rysunków, akwarel, obrazów olejnych itd., często z drukowanym objaśnieniem treści lub nawet obszerniejszym tekstem. Treścią p. tatrz. są krajobrazy, budynki, ludzie, sceny z życia pasterzy, turystów, taterników, narciarzy; są też p. tatrz. o treści patriot. (np. w związku ze sporem o Morskie Oko), humor. czy satyr. (sceny z życia turystów), jest pokazany świat zwierzęcy i roślinny itd. Osobny dział to kolorowe reprodukcje licznych obrazów tatrz. wielu malarzy.

P. tatrz. stanowią nieraz cenny materiał dokumentacyjny, gdyż niekiedy są jedyną zachowaną ilustracją nie istniejących już obiektów. Zdarzają się jednak zupełnie błędne określenia ich treści.

Kolekcjonerstwo p. (tzw. kartofilia) rozwinęła się w Polsce już pod koniec XIX w., również kolekcjonerstwo p. tatrz.; jednym z pierwszych takich kolekcjonerów był chyba Zygmunt Gnatowski. Duży zbiór starych p. tatrz. miał też ojciec Bohdana Małachowskiego. Obecnie zbiorów takich jest wiele, m.in. Adama Czarnowskiego i A. Petrykowskiego w Warszawie, W.H. Paryskiego i Muzeum Tatrzańskiego w Zakopanem, Muzeum TANAPu w Tatrz. Łomnicy. W ostatnich latach były też wystawy p. tatrz., np. A. Czarnowskiego w 1982-84.

Lit. - Adam Czarnowski: Dawne pocztówki tatrzańskie. "Wierchy" 52, 1983.