Położenie:
Rysy wznoszą się w głównej grani Tatr i są punktem
zwornikowym dla grani bocznej, w której znajdują się Niżnie Rysy i Żabie
Szczyty. Górują nad doliną Mieguszowiecką oraz dwoma odnogami Doliny Białki –
dolinami Rybiego Potoku i Białej Wody (a w zasadzie podwieszoną nad nią Doliną
Ciężką). Od Ciężkiego Szczytu oddziela Rysy przełęcz Waga, od Wołowego Grzbietu
Żabia Przełęcz, a od Niżnich Rysów Przełęcz pod Rysami.
Nazwą Rysy początkowo określano wspólnie Niżnie Rysy, Żabi
Szczyt i Żabiego Mnicha, najprawdopodobniej z powodu ich „porysowanych” zboczy.
Dopiero z czasem nazwę przeniesiono na obecne Rysy – nie ma więc ona nic
wspólnego z osławiona rysą, długim, ukośnym żlebem, wzdłuż którego prowadzi
szlak na szczyt od strony Morskiego Oka. Osławiona panorama przyciągała na Rysy
wiele znanych osób. Byli tutaj m.in. Stefan Żeromski, Maria Curie-Skłodowska z
mężem (1899 r.) i oczywiście Włodzimierz Iljicz Lenin. Wodza rewolucji, który
odwiedził szczyt w latach 1913-14, przez długie lata upamiętniała spiżowa
tablica umieszczona na wierzchołku przez czechosłowackie władze, często
niszczona i profanowana przez polskich taterników. Doszło nawet do tego, że
przechowywano ją w Schronisku pod Wagą, a do skał przykręcano tylko przed
politycznymi uroczystościami. W latach 1957-89 od strony słowackiej odbywał się
co roku „Miedzinarodny vystup mladeze na Rysy”. Jego uczestnicy (początkowo
nawet 10 000 osób) wyruszali ze Szczyrbskiego Plesa aby upamiętnić zdobycie
szczytu przez Lenina. W 1999 r. uruchomiono na Rysach jedyne w Tatrach
turystyczne przejście graniczne, czynne od 1 lipca do 30 września (w godz.
7-19).
Obecnie Rysy są jednym
najpopularniejszych szczytów tatrzańskich i w sezonie letnim oblegają je tłumy
turystów. Z myślą o nich na szlaku od strony Morskiego Oka zamontowano wiele
sztucznych ułatwień, w postaci łańcuchów i wykutych w skale stopni. Pomimo tego
na szlaku często dochodzi do wypadków, powodowanych głównie przez nierozważnych
turystów, którzy schodzą na pola śnieżne lub spuszczają kamienne lawiny. W zimie
Rysy są znacznie mniej popularne, ale też dużo bardziej niebezpieczne – 28
stycznia 2003 r. w lawinie, która zeszła spod szczytu zginęło siedmioro tyskich
licealistów oraz ich opiekun. Był to najtragiczniejszy po polskiej stronie Tatr
wypadek lawinowy.
Zdobywający Rysy taternicy
upodobali sobie głównie 500-metrową, wschodnią ścianę szczytu, opadającą do
Doliny Ciężkiej – tamtędy prowadzą najtrudniejsze drogi wspinaczkowe. Warto
także wiedzieć, że szczyt jest bardzo ciekawym miejscem z botanicznego punktu
widzenia – w pasie 2483-2503 znaleziono tutaj aż 63 gatunki roślin
kwiatowych.
Pierwsze wejście:
Na szczyt wchodzono prawdopodobnie od dawna - pierwsze znane wejście Ede Blasy z przewodnikami ze Stwoły 30 lipca 1840 r.; zimą po raz pierwszy zdobyli Rysy Theodor Wundt i przewodnik Jakob Horvay w 1884 r.
Widok:
Widok z wierzchołka uznawany jest za najpiękniejszy i
najrozleglejszych w całych Tatrach, a to z racji wyjątkowo korzystnego
usytuowania Rysów. Widać stąd blisko setkę szczytów, w tym prawie wszystkie
tatrzańskie kolosy (m.in. Gerlach, Łomnicę, Lodowy, Wysoką i Kończystą), wiele
dolin i kilkanaście stawów. Niezwykle prezentuje się Ganek ze swoją słynną
galerią i opadającą do Doliny Ciężkiej pionową ścianą. Przy dobrej pogodzie
dostrzec można nie tylko cały niemal Liptów, Spisz i Podhale, ale nawet
Kraków.
KSIĘGARNIA GÓRSKA ul. Zaruskiego 5
34-500 ZAKOPANE tel. (018) 20 124 81
|