trzmiele

Owady błonkoskrzydłe (błonkówki, Hymenoptera) z grupy żądłówek (Aculeata). Ciało t. jest grube, beczułkowate, w czarne i żółte pasy (rzadziej całe czarne lub całe żółte), o gęstym barwnym owłosieniu, które zabezpiecza owady przed zimnem i nadmierną insolacją, są też one b. wytrzymałe nawet na duże spadki temperatury i ruchliwe nawet w dni chłodne. Gniazda budują w ziemi, wyjątkowo w zmurszałym drewnie starych pniaków. Ukazują się już wczesną wiosną, zwykle w porze zakwitania krokusów, które są zapylane głównie przez t.

Rola t. jako zapylaczy w Tatrach jest szczególnie doniosła i wzmaga się w miarę wzrostu wysokości n.p.m. Prócz krokusów bowiem t. zapylają i liczne in. kwiaty, m.in. kwiaty borówek (Vaccinium), a przede wszystkim » tojadów (Aconitum), których żadne in. owady nie mogą zapylić, tak że nawet światowy zasięg tojadu pokrywa się z zasięgiem t. długossawkowych. W Tatrach żyje kilkanaście gatunków t. W reglach przeważa t. ziemny (B. terrestris), t. leśny (B. lucorum), t. łąkowy (B. pratorum), t. ogrodowy (B. hortorum).

Górskimi gatunkami są: t. nadobny (B. elegans), krótkossawkowy t. kożuszny (B. mastrucatus) i t. pirenejski (B. pyrenaeus). Ten ostatni zapyla borówki, żyje w kosówce, a zalatuje, jak parę in. gatunków, aż w piętro turniowe; w Tatrach żyje też szczególna odmiana barwna tego t. (ssp. tenuifasciatus). T. występują liczniej tam gdzie jest dużo kwiatów, a więc zwł. na pd. zboczach, na łąkach i halach, szczególnie Tatr Zachodnich. Znamienne jest, że samice i robotnice t. występują o jedno piętro roślinności wyżej niż samce tegoż gatunku. Do gniazd t. zakrada się niekiedy żądłówka żronka (Mutilla), podobny do mrówki biało-czarno-czerwony owad, który pasożytuje w owych gniazdach niszcząc je. Gniazda t. są czasem zjadane również przez myszy leśne.