Goetel Ferdynand

Goetel Ferdynand (15 V 1890 Sucha Beskidzka - 24 XI 1960 Londyn), brat » Walerego Goetla .

Literat (prozaik, dramaturg, poeta), publicysta, w młodości taternik , potem podróżnik (Egipt 1926, Islandia 1927, Indie 1931-32). Prezes pol. PEN-Clubu (1926-33) i Zw. Zawodowego Literatów Pol. (1932 i 1939), czł. PAL (od 1935).

Po ukończeniu gimnazjum w Krakowie (1908) studiował architekturę w Wiedniu (1908-12), od 1912 mieszkał w Warszawie, skąd po wybuchu wojny był deportowany jako obywatel austr. do Taszkentu. W 1920-21 przez Persję i Indie wrócił do Polski. W 1922-26 był redaktorem » "Przeglądu Sportowego ", a w 1925-26 miesięcznika "Naokoło Świata". W 1923-25 członek ZG PTT. W 1945 wyjechał do Włoch, w 1946 osiadł w Anglii.

Jako taternik czynny w 1907-14, czł. Klubu Kilimandżaro od 1907 i STTT od 1908. Wspinał się w Tatrach z bratem Walerym, z Mieczysławem Świerzem , Władysławem Kulczyńskim jun . i in. Uczestniczył w I wejściach na Zasłonistą Turnię (w 1908), Wielką Kapałkową Turnię (1909, ze Śnieżnej Doliny ), na niektóre turnie Grani Hrubego (1908) oraz w dość licznych przejściach nowych dróg, np. zach. ścianą Czarnego Szczytu (1908) i wsch. ścianą Rysów (1909).

Na jesieni 1909 uległ wypadkowi przy próbie I wejścia pn. ścianą Wielkiej Buczynowej Turni , co opisał pt. W Buczynowej Turni ("Tat." 1911, nr 1). Był to jego debiut lit. i opowiadanie to przedrukowywano w czytankach szkolnych (1928 i 1933). Swą wycieczkę na Grań Hrubego opisał w formie humoreski: Wycieczka, jak się o niej nie pisze ("Tat." 1912 i przedruk: "Wierchy " 1930).

Ponadto ogłosił w "Tat.": O ideologii taternictwa (1913), Helena Dłuska (1922), Katastrofa na ścianie Kościelca (1933, wspomnienie o M. Świerzu), a także (jako współautor) kilka opisów nowych dróg tatern. (1908-10). Jest autorem wierszy tatrz.: Smrek wśród głazów ("Zakopane" 1914, nr 12), Z taternickich poezyj ("Tat." 1915-21).

W czasie studiów w Wiedniu należał do pol. klubu narc. » CAP  i dokonał narc. wejść zim. na parę szczytów w Taurach Radstadtskich, co opisał we wspomnieniu Na chyżych nartach ("Ilustr. Kur. Codz." 30 I 1931).

W jego obfitej twórczości publicyst. już od 1913 pojawia się tematyka tatrz. (także tatern.), zakop. i podh., np. Epilog dramatu w Tatrach ("Świat" 1913, nr 32), W naszej stolicy letniej ("Tyg. Ilustr." 1924), Film o Janosiku ("Kino" 1930), Wspomnienie o Karolu Stryjeńskim ("Wiad. Lit." 1933), Zdobycie gór ("Kur. Poranny" 1934).

Nieraz zabierał głos w obronie przyrody tatrz ., np. Droga na Świnnicę i ochrona Tatr ("Ziemia" 1914), O ochronie przyrody ("Droga" 1929), Ochraniarze i geszefciarze ("Gaz. Pol." 1934, nr 30), Tyrolizacja Tatr (tamże 1934, nr 137).

O próbie zorganizowania w 1924 pierwszej pol. wyprawy w Himalaje opublikował humoreskę Wyprawa na Bimbabuja (w zbiorze Humoreski, Wa. 1927). O podróżach własnych napisał książki: Przez płonący Wschód (Wa. 1924), Egipt (Lw. 1927), Wyspa na chmurnej północy (Wa. 1928), Podróż do Indii (Wa. 1933). Jest również autorem scenariusza filmu Dzień wielkiej przygody, zrealizowanego w 1935.

Po II wojnie świat. do swych wspomnień z Tatr i Zakopanego wrócił w książce Tatry (Londyn 1953) oraz w wydanym pośmiertnie pamiętniku Patrząc wstecz (Londyn 1966). Opublikował też pamiętnik Czas wojny (Londyn 1955).