Momatiuk Czesław

Momatiuk Czesław (20 VII 1936 Katowice - 23 XI 1972 Nowy Jork, USA). Taternik, alpinista, fotograf górski; po studiach na AWF w Warszawie (1955-59) napisał pracę magisterską o wypadkach w Tatrach.

Taternictwo zaczął uprawiać w 1951. Na przełomie lat 1950. i 1960. był jednym z czołowych pol. taterników i alpinistów, jednym z pionierów taternictwa ekstremalnego. W technice hakowej w 1955 zapoczątkował w Tatrach stosowanie nitów (wiercenie metodą udarową) i haków jedynek w czasie prób przejścia pn.-wsch. ściany Mnicha jej środkiem, podejmowanych z Janem Długoszem; M. dotarł wtedy najwyżej: pod okap na tzw. "wariancie R".

W 1952-62 M. przeszedł wiele najwybitniejszych dróg tatrz., a wśród jego nowych dróg letnich i zim. są czołowe osiągnięcia owych lat: I wejście lw. depresją pn.-wsch. ściany Kazalnicy Mięguszowieckiej (w 1955 z Janem Długoszem), I wejście środk. częścią pn.-wsch. ściany tejże Kazalnicy (drogą zwaną Momatiukówką, w 1962 w zespole 5-osobowym) oraz I wejście zimowe pn.-wsch. ścianą Kazalnicy (środk. depresją tej ściany, w marcu 1957 w zespole 4-osobowym). Dokonał też pierwszych przejść zimowych Komina Świerza w zach. ścianie Kościelca (1954) i pn. ściany Świstowej Czuby (1958).

W 1957-63 wspinał się w Alpach na drogach należących wówczas do wybitnych, np. zach. ścianą Petit Dru w 1957 ze Stanisławem Bielem i Janem Długoszem. Później wspinał się też w górach Kalifornii i in. na zachodzie USA. Był dobrym fotografem górskim i demonstrował swe zdjęcia na kilku wystawach. Zginął w wypadku samochodowym.

O dziejach zdobywania środka pn. ściany Eigeru (wraz z próbą własną i Jana Mostowskiego w 1963) pisał pt. Eiger-Nordwand wprost ("Tat." 1966, nr 3-4). O Janie Długoszu ogłosił dwa wspomnienia: Było dobrze i Wspinacz doskonały (oba w "Tat." 1967, nr 3). M. jest też autorem drobnych notatek w "Tat." i artykułów w gazetach na tematy tatern., alpin. i krajozn., np. Sprudin znowu w Tatrach ("Słowo Powsz." 1962, nr 159, o filmie o Zamarłej Turni) oraz dwóch książek: Szwajcaria (Wa. 1967) i 500 zagadek o Tatrach (Wa. 1969, pod pseud. Stefan Kwapiszewski).

Lit. - Danuta Topczewska-Baranowska (i redakcja): Pamięci Momy. "Taterniczek" 21, 1974.