nowotarski, powiat

nowotarski, powiat. Po nowym podziale adm. Galicji w 1782, władze austr. włączyły Nowotarszczyznę (a więc dawne starostwo nowotarskie i starostwo czorsztyńskie) wraz z Limanowszczyzną, Sądecczyzną i ziemią grybowską do » cyrkułu sądeckiego. W 1867 ten ostatni został zlikwidowany przez podział na cztery powiaty (dystrykty): nowotarski, limanowski, nowosądecki i grybowski.

Ten powiat nowotarski, zwany też potocznie starostwem nowotarskim, obejmował całe Tatry Pol., całe Podhale oraz niektóre miejscowości dalej na pn.; p.n. przetrwał w takich rozmiarach od 1867 aż do poł. 1925, kiedy został powiększony przez włączenie do niego likwidowanego wtedy powiatu » spisko-orawskiego.

W latach 1925-39 p.n. obejmował więc całe Tatry Pol., całe Podhale, części Orawy i Spisza (» historia) leżące w granicach Polski oraz pewne obszary Podkarpacia na pn.-wsch. od Podhala (Pieniny) i na pn. od Żeleźnickiego Pasma (Raba Wyżnia, Rabka itd.).

Po zajęciu Polski w 1939, Niemcy hitlerowskie przekazały pol. części Orawy i Spisza (odrywając je od p.n.) Słowacji, ale w 1945 wróciły one do Polski (bez Jaworzyny Spiskiej i Tatr Jaw.) i włączono je z powrotem do p.n. W 1945-51 obszar p.n. był więc taki sam jak w 1925-39 (pomijając zmiany granicy państw. omówione w haśle historia).Dnia 31 III 1951 z p.n. wydzielono nowo powstałą jednostkę: powiat miejski Zakopane (obejmujący środk. część Tatr Pol.), a przy zmianie podziału administracyjnego całej Polski p.n. od 1 VI 1975 przestał istnieć i jego obszar włączono do nowo powstałego woj. nowosądeckiego.

Zob. też nowotarskie starostwo.