Rzewuski Walery

Rzewuski Walery (14 IV 1837 Kraków - 18 XI 1888 tamże). Od 1860 zawodowy fotograf krak., jeden z czołowych pol. fotografów XIX w. i jeden z pierwszych fotografów tatrz. (od 1859). Jego działalność fot. jest związana gł. z Krakowem i okolicą (ludzie, zabytki, typy lud.). W 1869-88 był krak. radnym miejskim, w 1874 członkiem wydziału TT.

W Tatrach i na Podtatrzu fotografował w 1859, 1861 i może w latach następnych. Były to zdjęcia stereoskopowe (podwójne) i zapewne także pojedyncze. Przedstawiały widoki tatrz., sceny tur. (osoby na tle krajobrazu), górali i sceny z ich życia, szałasy i in. budynki oraz fragmenty ówczesnych Kuźnic.

Oryginały tych zdjęć uchodziły długo za zaginione i znano tylko 18 z nich w postaci niezbyt wiernych reprodukcji drzeworytniczych, które ukazały się w warsz. "Tygodniku Ilustr." w 1860, 1862, 1863 i 1864 przy artykułach J.K. Turskiego, K.Łapczyńskiego, W.L. Anczyca i osobno. Jednakże w latach międzywoj. odnalazło się trochę starych oryginalnych tatrz. fotografii, które są może Rzewuskiego (w zbiorach W.H. Paryskiego), a ok. 1975 znaleziono rzeczywiste jego zdjęcia tatrz. w zbiorach prywatnych (Darowskich w Krakowie) i w Archiwum Państw. w Krakowie.

Zarówno reprodukcje drzeworytnicze, jak i oryg. fotografie Rz. mają dziś dużą wartość dokumentacyjną, a także etnograficzną. Wielką wystawę poświęconą życiu i twórczości Rz. jako fotografa urządziło Muzeum Nar. w Krakowie w lutym 1988.

Lit. - Wanda Mossakowska: Walery Rzewuski (1837-1888), fotograf. Wr. 1981 (z reprodukcjami zdjęć tatrz.). - A.B.: Fotografował z natury. "Kraków" 1984, nr 3 (z fot.). - "PSB" 34, 1992 (Jerzy Koziński).