Bystrej, Jaskinia

Rozległa, rozgałęziona jaskinia w pobliżu Kalatówek . Jej pierwotny otwór (1182 m) znajduje się we wsch. stokach Kalackiej Turni w żlebku między drogą jezdną a biegnącą wyżej znakowaną ścieżką tur., na pd.-zach. i nieco powyżej Wywierzyska Bystrej. W 1958 odsłonięto drugi otwór (1192 m), nieco na pd. od pierwotnego; pozwala on ominąć stale zalane wodą syfony we wstępnej części jaskini. Dług. korytarzy J.B. ponad 1300 m, deniwelacja ok. 40 m.

Bystrej, Jaskinia , dawniej także Niżnia Kalacka Jaskinia .

Wejście do J.B., zasypane gruzem i blokami skalnymi, zostało w 1929 odkryte przez Stefana i Tadeusza Zwolińskich. Prace nad odkopaniem wstępnej studni prowadzili Zwolińscy przy pomocy robotników od 1929 do marca 1933. Wtedy to, po wypompowaniu wody z wstępnych syfonów, udało się wejść do do właściwego wnętrza J.B. Odkryto wtedy ciąg do Wielkiego Komina i Sali Pośredniej. Późniejsza eksploracja w 1935 i 1949 przyniosła powiększenie długości J.B. do ok. 600 m korytarzy. Dalsza eksploracja J.B., prowadzona przez różne grupy grotołazów w 1956, 1958 i 1973-74 (m.in. nurkowie ze Speleoklubu Warsz .), powiększyła długość poznanych korytarzy do ok. 1200 m. Dalszych odkryć dokonano w trakcie nurkowań w 1987 i 1988.

Jaskinia Bystrej, obfitująca w jeziorka i syfony, jest częściowo zalewana wodami podziemnymi, które przy b. wysokim stanie wody wylewają się nawet na powierzchnię jako jeszcze jeden wypływ Wywierzyska Bystrej . Niektóre korytarze zostały oczyszczone z bloków skalnych i gruzu. Zdarzają się utwory naciekowe (stalaktyty, stalagmity i in.), ale skromnych rozmiarów.

W czasie wyprawy grotołazów do J.B. w 1987 jeden z nich (Jugosłowianin) zginął przy próbie nurkowania poprzez nie przebyty jeszcze piąty syfon. Niezwykle trudna i skomplikowana akcja poszukiwania zaginionego i potem wydobycia jego ciała z jaskini trwała miesiąc. W 1998 w syfonie tym zanurkował Krzysztof Starnawski ( na odległość ok. 100 m i głębokość -28,5 m).