Zachemski Antoni

Zachemski Antoni (7 II 1903 Odrowąż - 20 III 1941 Oświęcim). Góral podh., nauczyciel (studia pedag. na UJ 1922-26), pisarz, publicysta, działacz regionalnego ruchu podhalańskiego.

Jego różnorodna twórczość pisarska była publikowana od 1922, gł. w "Gaz. Podh.", od 1936 w "Ziemi Podh.", często pod pseud. i krypt., także anonimowo. Są to m.in. opowiadania i wiersze o tematyce podh. i częściowo tatrz., pisane przeważnie gwarą.

Wybór takich opowiadań i wierszy ogłosił Z. w zbiorku Gęśle z jawora (Kr. 1935), a jego wiersze ukazały się też w antologii Poezja Młodego Podhala (Kr. 1937). Z. pisał również o Kazimierzu Tetmajerze, o Władysławie Orkanie (np. w "Wierchach" 8, 1930 i w formie osobnej broszury, 1927), o wielu sprawach bieżących na Podhalu.

Jego broszura Ruch podhalański (Wa. 1930) przedstawia genezę, istotę i znaczenie regionalizmu podh. O sprawach ochrony przyrody tatrz. pisał ze stanowiska utylitaryzmu góralskiego.

W czasie II wojny świat. był aresztowany przez gestapo i zginął w niem. obozie koncentr. w Oświęcimiu. Pojedyncze utwory lit. (gwarowe) Z. są nieraz przedrukowywane, a po wojnie ukazały się też nowe wydania Gęśli z jawora i Ruchu podhalańskiego.

Lit. - Włodzimierz Wnuk: Gawędy Skalnego Podhala. Wyd. 4: Kr. 1981. - "LP-PE" 2, 1987 (W. Wnuk).