Fedorowicz Józef

Fedorowicz Józef , powszechnie znany jako Pimek lub Halny Wiatr (27 XI 1893 Lipowo k. Mińska - 17 XI 1963 Zakopane, poch. na starym cment.). Zakop. meteorolog i artysta.

Studia meteor. odbył w Ufie, gdzie też w 1914 rozpoczął pracę w biurze meteorologicznym. W 1921 przyjechał z ZSRR do Polski, a w kwietniu 1922 został kier. stacji meteor. w Zakopanem i pracował na tym stanowisku ponad 40 lat, aż do śmierci.

Zakopiańską stację meteor. III rzędu rozwinął w stację I rzędu, rozszerzając znacznie zakres prowadzonych tam obserwacji, m.in. zapoczątkował pierwsze na Podhalu i w Tatrach stałe pomiary promieniowania słonecznego (w 1924 i 1934-38) i in. Był współorganizatorem sieci stacji meteor. na Podhalu i w Tatrach Pol ., m.in. przy schroniskach tatrz., i kierował ich działalnością. W Zakopanem w specjalnych gablotach ogłaszał codzienne biuletyny pogodowe i prognozy. W 1924 współpracował przy organizowaniu i wydawaniu komunikatów śniegowych dla narciarzy. Udzielał informacji i zestawów danych meteor. licznym naukowcom, zajmującym się zagadnieniami klimatu tatrz .

W okresie międzywoj. pisał często w czasopismach o zakop. i tatrz. klimacie, np. Badania klimatu tatrzańskiego ("Gaz. Zakop." 1923, nr 48), Optyczne zjawiska atmosfery ("Głos Zakop." 1923, nr 4). Ogłaszał też omówienia tygodniowego lub miesięcznego przebiegu pogody, a ponadto omówienia całoroczne, które ukazywały się również w postaci odbitek: Wyniki spostrzeżeń meteorologicznych stacji zakopiańskiej w roku 1923 (Kr. 1924) i dalsze. Pisał też o historii i stanie badań swojej placówki, np. 50-lecie Stacji Meteorologicznej w Zakopanem ("Wierchy " 1926, "Wiad. Meteor." 1926) oraz wsp. ze Zdzisławem Skibińskim O promieniowaniu pozafiołkowym w Zakopanem ("Pol. Gaz. Lek." 1938).

W okresie okupacji F. kontynuował obserwacje, wprawdzie w ograniczonym zakresie, ale bez przerwy, a przy końcu tego okresu uratował większość przyrządów meteor. od grabieży przez okupanta, zapewniając dzięki temu ciągłość obserwacji meteor. w Zakopanem.Po wojnie znowu stał się współorganizatorem sieci stacji meteor. w Tatrach Pol. i na Podhalu, m.in. w 1948 wsp. z Władysławem Milatą - stacji na Gąsienicowej Hali , teraz na wyższym poziomie nauk. niż dawniej. Na dalej prowadzonej przez siebie i rozwijanej stacji zakop. F. przeszkolił w meteorologii licznych studentów i obserwatorów. Ogłosił w tym okresie kilka artykułów, m.in. najcenniejszy dla dziejów swej placówki: Kilka słów o Stacji Meteorologicznej w Zakopanem ("Gaz. Obserw. PIHM" 1958, nr 3). Przygotowywał monografię Klimat Zakopanego, ale nie zdążył już tego zrealizować.

F. brał także żywy udział w artyst. życiu Zakopanego, m.in. w 1925-27 jako aktor w miejscowym Teatrze Formistycznym, stworzonym przez Stanisława Ignacego Witkiewicza i in. Również malował (pejzaże tatrz.) i rzeźbił. Przyjaźnił się m.in. z S.I. Witkiewiczem (który namalował kilkanaście portretów F.), Rafałem Malczewskim , Karolem Szymanowskim , Kornelem Makuszyńskim , Juliuszem Zborowskim , Akeksandrem Schiele (z którym chodził na wycieczki w Tatry), ze skrzypaczką Ireną Dubiską i z wieloma in., ale był przyjaźnie nastawiony właściwie do wszystkich napotykanych ludzi. Był też ogólnie lubiany i szanowany, i przez wiele lat stanowił jedną z najbardziej charakterystycznych postaci Zakopanego.