Gładysz Mieczysław

Gładysz Mieczysław (9 VII 1903 Gołonóg k. Dąbrowy Górniczej - 12 X 1984 Kraków).

Etnograf, muzeolog, dyr. Muzeum w Gliwicach (1945-52) i Bytomiu (1952-60), kier. Zakładu Etnografii IHKM PAN w Krakowie (od 1954), prof. UJ (1951-73), jeden z gł. inicjatorów i organizatorów Międzynar. Komisji do Badań Kultury Lud. w Karpatach i na Bałkanach (od 1960 czł. jej prezydium). Autor ponad stu prac, gł. z dziedziny kultury lud. Śląska i Karpat .

W 1925-29 był współred. i red. czasopism dla dzieci i młodzieży śląskiej "Orlęta", "Orlątka" i "Młody Polak", uwzględniających szeroko tematykę tatrz. i podtatrz. Walczył w powstaniach śląskich (1919-21) i w kampanii wrześniowej 1939.

Swą działalnością organizacyjną i dydakt. przyczynił się wybitnie do rozwoju badań etnogr. w Karpatach, m.in. w Tatrach i na Podtatrzu . Sam pisał o Tatrach już w popularnym artykule Tatry w zimie ("Młody Polak" 1926, nr 2), a następnie w cennej pracy Przyczynek do pochodzenia nazwy Tatr ("Krzesanica " 1933, nr 2). Jest on autorem dwóch monografii etnogr.: Góralskie zdobnictwo drzewne na Śląsku (Kr. 1935) i Zdobnictwo metalowe na Śląsku (Kr. 1938); dotyczą one wprawdzie górali śląskich, ale zwł. druga monografia nawiązuje często do kultury górali podtatrz., a obie są ze względów porównawczych ważne przy badaniu kultury góralskiej pod Tatrami i w samych Tatrach (dawna kultura past.).

Po II wojnie świat. poruszał on sprawy tatrz. i podtatrz. w swych pracach sprawozdawczych i programowych dotyczących działalności muzeów pol. i Międzynar. Komisji do Badań Kultury Lud. w Karpatach i na Bałkanach ("Etnogr. Pol." 1959, 1961, 1962, 1965 i w publikacjach zagr.), a także w in. pracach związanych z kulturą ludową. Pod jego redakcją ukazała się Bibliografia historii kultury ludowej Karpat (Wa. 1960 i dalsze części). Pisał też o osobach zajmujących się kulturą lud. w regionie tatrz.: Juliusz Zborowski; Z historii etnografii Podhala ("Etnogr. Pol." 1967), O działalności etnograficznej i muzealnej Juliusza Zborowskiego (w Pismach podhalańskich Zborowskiego , t. 1, Kr. 1972), Dorobek piśmienniczy i działalność bibliograficzna Juliusza Zborowskiego (tamże, t. 2), Sztuka podhalańska w twórczości Stanisława Witkiewicza (w Pismach zebranych Witkiewicza, t. 3, Kr. 1970).