Grabowski Ambroży

Grabowski Ambroży (7 XII 1782 Kęty - 3 VIII 1868 Kraków). Księgarz, wydawca i historyk. W 1818-37 prowadził w Krakowie własną księgarnię z antykwarnią. Jako historyk był samoukiem ale o rozległej wiedzy. Był autorem wielu cennych prac hist., zwł. o Krakowie i wydawcą źródeł do historii polskiej. W książce Ojczyste spominki (Kr. 1845, t. 1) ogłosił m.in. materiały dotyczące powstania Kostki Napierskiego na Podhalu.

Zachęcony lekturą dzieła Staszica  o Karpatach, w lipcu 1824 odbył wsp. z Franciszkiem Jakubowskim  i prof. Alojzym Estreicherem  wycieczkę z Krakowa przez Bukowinę  w Tatry, do Morskiego Oka .

W celu zachęcenia rodaków do zwiedzania tak wówczas im mało znanych Tatr, opis owej pięciodniowej podróży ogłosił G. pt. Kilka godzin pobytu nad jeziorami Morskie Oko i Czarny Staw w Galicji w Cyrkule Sandeckim ("Dz. Warsz." 1826, nr 10). Opis ten powtórzył w swym przewodniku Kraków i jego okolice (Kr. 1830, wyd. 2), gdzie też dał rozdział o góralach, powtórzony ze zmianami z podobnego rozdziału w pierwszym wydaniu tego przewodnika, który ukazał się pod in. tytułem: Historyczny opis miasta Krakowa i jego okolic (Kr. 1822). W dalszych wydaniach (3-5) tego przewodnika owe rozdziały o Tatrach i góralach opuszczono.

Pośmiertnie wydane Wspomnienia Ambrożego Grabowskiego (Kr. 1909, t. 1-2) zawierają niewiele wzmianek o Tatrach, więcej o góralach, a także o wędrownych słow. druciarzach i olejkarzach.

G. był po Staszicu jednym z pierwszych znanych z nazwiska Polaków uprawiających turystykę tatrz., a w działalności świadomego propagowania turystyki tatrz. wśród Polaków był G. chyba pierwszy, gdyż pod tym względem wyprzedził Goszczyńskiego , Zejsznera  i in.

(Uwaga. Pojawiające się w literaturze wzmianki jakoby G. już ok. 1816 odbył wycieczkę do Morskiego Oka i jakoby jej opis ogłosił w 1817 w "Pam. Warsz.", są błędne).

Zob. też Estreicher  (rodzina).