Kotula Bolesław

Kotula Bolesław (27 X 1849 Cieszyn - 19 VIII 1898 w Alpach, poch. w Meranie?).

Botanik i zoolog, studia w Wiedniu i Krakowie (1872). W 1872-74 był asystentem prof. Maksymiliana Nowickiego przy katedrze zoologii UJ, a w 1874-87 profesorem gimnaz. we Lwowie i Przemyślu. Od 1887 chorował i leczył się w różnych uzdrowiskach, ale nadal pracował naukowo. Od 1873 czł. Komisji Fizjogr. AU.

Od młodych lat gromadził zbiory przyr. i następnie prowadził badania zool. (gł. nad owadami i mięczakami) i bot. w Małopolsce, także w Tatrach , które dobrze poznał. W górach tych (w których był już wcześniej) w 1879-85 spędzał corocznie wakacje prowadząc badania bot. i zool., często w towarzystwie zoologa Władysława Kulczyńskiego i przew. Szymona Tatara młodszego.

Pierwsze prace zool. K. dotyczyły chrząszczy ("Spraw. Komis. Fizjogr." 1872-74) i zawierały przyczynki z Tatr. Najcenniejsze prace zool. K. to dwie o mięczakach; jedna z nich: O pionowem rozsiedleniu ślimaków tatrzańskich (tamże 1884), w skali eur. jest jedną z najwybitniejszych prac malakologicznych w XIX w. Na podstawie prac i zbiorów K. malakolog szwedzki C.A. Westerlund wyodrębnił nowe gatunki ślimaków, z których jeden nazwał Semilimax kotulae. Wiekopomne dzieło życia K., które po dziś dzień stanowi cenną podstawę dla botaników pracujących nad florą Tatr, to Rozmieszczenie roślin naczyniowych w Tatrach (Kr. 1889-90), praca o niebywałym rozmachu i zakresie, do której autor poczynił 42 tysiące zapisków ze stanowisk roślinnych i mnóstwo barometr. pomiarów wysokości, zebrał dane porównawcze z in. gór, przeprowadził szczegółowe obserwacje roślin w terenie. Zawarty w tym dziele słownik nazw jest ważną pozycją do tatrz. badań toponomastycznych. Przebywając wiele za granicą również i tam zajmował się badaniami malakologicznymi i geobotanicznymi, a także zbieraniem pająków (dla W. Kulczyńskiego). W samych Alpach Tyrolskich porobił 250 tysięcy zapisków co do pionowych zasięgów roślin i zgromadził ogromny zielnik, ale już nie zdążył ich opracować.

W czasie wyprawy bot. z bratem Andrzejem na Geisterspitze (3476 m) w grupie Ortlera w Alpach Tyrolskich zginął tragicznie śmiercią alpinisty wpadłszy do zakrytej śniegiem szczeliny lodowca Ebenferner. Jego zwłoki wydobyto tego samego dnia i przetransportowano do Meranu. Po K. pozostały ogromne, przeważnie nieopracowane materiały nauk., gł. z okolic Przemyśla, z Tatr i z Alp: zapiski i notatki zool. i bot., zbiory zool. (pajęczaki, chrząszcze, błonkówki, ślimaki), zielniki, ponadto studia o insolacji, o wpływie podnóża gór na ich ogrzanie, kilka prac matematycznych itd. Częściowo za życia K., a częściowo pośmiertnie większość tej spuścizny została przekazana Komisji Fizjogr. AU (zielniki są obecnie w Inst. Bot. PAN w Krakowie).