Albertyni

Albertyni , pełna nazwa: Zgromadzenie Braci Albertynów III Zakonu św. Franciszka Serafickiego Posługujących Ubogim. Męski zakon, założony w Krakowie 25 VIII 1888 przez brata Alberta (» Chmielowski Adam) w celu opieki nad bezdomnymi biedakami i chorymi. Analogiczny zakon żeński założony 15 I 1891, również w Krakowie, przez tegoż brata Alberta, to Albertynki, pełna nazwa: Zgromadzenie Sióstr III Zakonu św. Franciszka Posługujących Ubogim czyli Sióstr Albertynek. Gł. ośrodkiem działalności A. był zawsze Kraków, ale swoje domy zakonne mieli w różnych miejscowościach.

W Tatrach Albertyni mieli od 1898 pustelnię i kaplicę wybudowane staraniem brata Alberta przy drodze z Kuźnic na Kalatówki, zwanej obecnie Drogą Brata Alberta. W 1902 przekazali tę pustelnię Albertynkom, a sami przenieśli się do nowej pustelni, postawionej (również staraniem brata Alberta) wyżej na tym samym stoku Krokwi, na wzniesieniu zwanym Śpiącą Górą. Te dwie pustelnie były od początku przeznaczone dla braci i sióstr przemęczonych pracą lub schorowanych (zwł. zagrożonych gruźlicą) na odpoczynek i kurację. W pustelni na Śpiącej Górze urządzano też dawniej kolonie dla chłopców z biednych rodzin; z chłopcami tymi zakonnicy chodzili na wycieczki w Tatry. Dnia 17 IX 1977 pustelnia na Śpiącej Górze spłonęła; budowę nowej na tym samym miejscu ukończono w 1984. Przy pustelni Albertynek wybudowano w 1908 mały domek, w którym mieszkiwał brat Albert; obecnie jest tam izba jego pamięci.

A. mają też dom zakonny w samym Zakopanem: Dom Opieki dla Dorosłych (ul. Kościeliska 47 a). Albertynki mają również Dom Opieki dla Dorosłych w Zakopanem ("Czernichowianka", ul. Andrzeja Struga 4) oraz dom zakonny pod Babią Górą w Lipnicy Wielkiej.

Opisy pustelni tatrz. i działalności A. na tym terenie (także opisy wycieczek w Tatry) ukazywały się w wydawanych przez nich czasopismach "Nasza Myśl" (1932-36) i jej kontynuacji "Głos Brata Alberta" (1937-39) oraz w "Kalendarzu Brata Alberta" (1933-39). Opis pustelni i przełożonego zakonników w powieści Nawracanie Judasza Stefana Żeromskiego jest oparty na jego znajomości pustelni na Śpiącej Górze i brata Alberta.