Wyczółkowski Leon

Wyczółkowski Leon (11 IV 1852 Huta Miastkowska k. Miastkowa Kościelnego, pow. garwoliński - 27 XII 1936 Warszawa, poch. we wsi Wtelno k. Bydgoszczy). Wybitny malarz i grafik (studia w Warszawie, Monachium i Krakowie 1879), prof. ASP w Krakowie 1895-1911 i Warszawie 1934-36.

Znaczna część jego twórczości malarskiej i graficznej jest poświęcona tematom tatrz. i zakopiańskim. Do Zakopanego i w Tatry przyjeżdżał często od 1896 do 1913, w lecie i w zimie. Namalował b. liczne pejzaże tatrz. (oleje, pastele, akwarele), np. Giewont (1896), Mnich nad Morskim Okiem (1904 i 1911, oba pastele), Morskie Oko (1904 i dalsze), Czarny Staw (1904 i 1905 w licznych wersjach), U Wrót Chałubińskiego (1905, pastel), Wodospad Mickiewicza (1905, pastel), Widok Murania (1906, olej), Tatry w nocy (1909), Limba nad Morskim Okiem (1910, pastel), Morskie Oko w śniegu (1911), Dwie limby (1911, pastel). Barwne reprodukcje 12 obrazów W. z Tatr znajdują się w jubileuszowym wydaniu Na Skalnem Podhalu Kazimierza Tetmajera (1914). W. wydał również tekę Tatry (1906) zawierającą 8 akwatint.

W Zakopanem malował i rysował krajobrazy i sceny z życia górali (np. Na przełęczy 1903) i portrety górali, m.in. Tomka Gadei, Wojciecha Janika i kilka wersji portretu słynnego przewodnika Szymona Tatara starszego (1907 i późniejsze), ponadto liczne portrety osób związanych z Zakopanem i Tatrami, np. Jana Kasprowicza (1898 i 1908, oba oleje), Henryka Sienkiewicza (1899 w Zakopanem), Stanisława Witkiewicza (ok. 1901, pastel), Stefana Żeromskiego z synem na tle Tatr (1904, pastel), Kazimierza Dłuskiego (1917, akw.), brata Alberta, Kazimierza Tetmajera.

W. był mianowany członkiem hon. TT w 1913. Pośmiertnie ukazała się w opracowaniu Marii Twarowskiej książka pt. Leon Wyczółkowski. Listy i wspomnienia (Wr. 1960), zawierająca dużo wypowiedzi W. na temat jego pobytów w Tatrach i twórczości tatrz. Prace, zbiory i pamiętniki po artyście znajdują się głównie w Muzeum im. Leona Wyczółkowskiego w Bydgoszczy.

Lit. - Maria Twarowska: Leon Wyczółkowski. Wa. 1962 (biografia i album).