Chwistek Leon

Chwistek Leon (13 VI 1884 Kraków - 20 VIII 1944 Barwisze k. Moskwy), syn » Bronisława Chwistka .

Matematyk, logik, filozof, teoretyk sztuki, malarz. Po studiach na UJ (dr 1906) pracował naukowo i równocześnie (1909-26 z przerwami) uczył matematyki w krak. Gimnazjum Sobieskiego, w 1914-16 służył w Legionach Pol. W 1930-41 był prof. na Uniw. Lwow., potem wykładał na uniw. w Tyflisie, a następnie działał w Związku Patriotów Pol. w Moskwie.

Młode lata spędził w Zakopanem , przyjaźniąc się wtedy z Bronisławem Malinowskim i Stanisławem Ignacym Witkiewiczem . Chodził po Tatrach i już w 1892 opisał wycieczkę (ze swym nauczycielem Edmundem Cięglewiczem ) przez Zawrat do Morskiego Oka i ozdobił ten utwór własnymi rysunkami. Od 1895 mieszkał w Krakowie, ale do Zakopanego często przyjeżdżał i nadal chodził w góry; jedną z jego większych wycieczek tatrz. zarejestrował Cięglewicz w czasopiśmie "Giewont " (1902, nr 9). Pierwsze publikowane teksty samego Ch., wówczas 18-letniego, dotyczą Tatr i Zakopanego: recenzja Pamiętnik Tow. Tatrzańskiego na r. 1902 ("Giewont" 1902, nr 1), artykulik o tur. treści pt. Z Tatr: Dolina Białego (tamże, nr 2) oraz recenzja pt. Teatr (tamże) o przedstawieniach teatru krak. w Zakopanem. Z tego też okresu pochodzi jego akwarela Ślizgawka pod Giewontem (1900) i rysunek Widok z regla w Zakopanem (1907). W 1908 zarys jednego z Kominów Strążyskich posłużył mu do doświadczeń psychologicznych nad zmiennością percepcji treści w obrazach.

W latach międzywoj. nadal bywał często w Zakopanem i był wtedy jedną z typowych postaci letnich sezonów. Pomijając tu liczne jego prace i artykuły nauk. i z dziedziny sztuki, ogłosił w tym okresie pracę Zagadnienia współczesnej architektury ("Nowa Sztuka" 1921, nr 1) z własnym projektem hotelu w Zakopanem o kształcie Krywania , z balkonami we wnękach w formie grot tatrz., z wieżyczkami w kształcie smreków i z pochyłą galerią jakby do zjazdu narc. W artykule Zagadnienie kultury towarzyskiej ("Dz. Pozn." 1929, nr 253) pisze m.in. o stosunkach zakop. W jego międzywoj. twórczości plastycznej Tatry już chyba nie występują (poza owym projektem hotelu), są jednak portrety osób związanych z Tatrami i Zakopanem, np. Zofii Stryjeńskiej i Marii Pawlikowskiej-Jasnorzewskiej . Jest też rysunek Witkacy na nartach (1921), a także dawniejszy rysunek z Zakopanego: Miciński i Witkacy (ok. 1912).

W okresie międzywoj. napisał powieść Pałace Boga, ale zdołał wydrukować tylko jej fragmenty, np. Godzina lenistwa ("Czas" 1934, nr 69, dod. lit.) o bardzo tatrz. i zakop. treści. To co ocalało z tej powieści opublikował po wojnie Ludwik B. Grzeniewski pt. Leona Chwistka "Pałace Boga" (Wa. 1968 i wyd. 2 rozszerz.: Wa. 1979).