Hacquet Belsazar

Hacquet Belsazar lub Balthasar, pol. Baltazar (1740 lub 1739 Le Conquet, Bretania - 10 I 1815 Wiedeń). Lekarz, przyrodnik, wybitny badacz Alp i Karpat. Z pochodzenia Francuz, służył jako lekarz w różnych armiach i zupełnie się zniemczył. Był następnie prof. anatomii, chirurgii i położnictwa w Lublanie (od 1773), potem prof. historii naturalnej w uniw. lwowskim (1787-1805) i krakowskim (1805-09). Zajmował się geologią, mineralogią, geografią, botaniką, zoologią, etnografią, antropologią, balneologią itd. W 1778-91 wydał kilka cennych dzieł nauk. o Alpach.

W 1787-95 odbył szereg podróży badawczych po Karpatach, od Bielska i Babiej Góry aż po Karpaty Rumuńskie. W Tatrach był trzykrotnie, w 1792-94, zwiedzając przede wszystkim Tatry Pol. i interesując się najbardziej ich geologią, mineralogią i górnictwem, wówczas jeszcze miejscami czynnym w tych górach. Był m.in. na Czerwonych Wierchach  i dwa razy wybrał się na Krywań , uchodzący wtedy za najwyższy szczyt tatrz. W końcu lipca 1793 próbował z dwoma góralami wejść na Krywań od pn.-zach. (z Koprowej Doliny ), ale zawrócił ze znacznej wysokości. Za drugim razem, idąc od pd., osiągnął wierzchołek (28 VI 1794).

Rezultaty swych wielostronnych badań i spostrzeżeń w Karpatach wydał w 4-tomowym dziele: Neueste physikalisch-politische Reisen in den Jahren 1787-1795 durch die Dacischen und Sarmatischen oder Nördlichen Karpathen (Nürnberg 1790-96); o Tatrach pisze w t. 4. Jest to dzieło klasyczne w nauk. piśmiennictwie tatrz. (i w ogóle karpackim), zwł. dla Tatr Pol . i Krywania z otoczeniem, zawiera dużo danych o dawnym górnictwie, mapkę i panoramy. Ponadto zawarte w tym dziele szczegółowe wskazówki dla górskich podróżników (ze wspinaczką włącznie) - choć oparte na doświadczeniach H. nie tylko z Tatr - można uważać za pierwszy podręcznik taternictwa (i zarazem alpinizmu).

H. ogłosił też mniejsze prace o Karpatach, np. Bemerkungen über das Karpathische Gebirge (Molls "Annalen der Berg- und Hüttenkunde" III, 1805). Wybór z pism H. ukazał się pt. Leben und Werke (München 1930); zawiera również jego franc. autobiografię oraz życiorys (autor Georg Jakob).

H. odegrał także dużą rolę w dziedzinie botaniki alp. i karp. (m.in. pierwszy opisał gatunki Aconitum moldavicum i Cytisus albus). Botanicy uczcili jego zasługi bot. w nazwach dwóch gatunków roślin: Hacquetia epipactis i Pedicularis hacquetii (występują też w Polsce). Mineralogiczne i zool. zbiory H. były w 1810 zakupione przez uniw. krak. i częściowo zachowały się do dziś. H. pisał również o potrzebie ochrony przyrody.