Chochołowskie Powstanie

Chochołowskie Powstanie ("poruseństwo chochołowskie").

Zbrojne wystąpienie w Chochołowie górali z Chochołowa i okolicznych wsi (Ciche, Dzianisz, Witów ), 21-23 II 1846, przeciwko władzom austr., zorganizowane przez » Jana Kantego Andrusikiewicza i » ks. Józefa Leopolda Kmietowicza . (Zob. też Głowacki Michał i Goslar Julian .) Miało się zacząć równocześnie z ogólnonarodowym powstaniem w ówczesnej Galicji, jednakże termin ogólnego powstania został w ostatniej chwili odwołany, o czym wiadomość nie doszła w porę do Chochołowa.

Grunt pod Ch.P. przygotował długoletni spór chłopów z Chochołowa i okolicy z bar. Kajetanem Borowskim o własność ziemi zakupionej przez chłopów (chodziło także o lasy i pastwiska w Tatrach ). Po początkowym powodzeniu powstania zostało ono szybko stłumione przez władze austr. (przy pomocy zbałamuconych górali z Czarnego Dunajca ), a wielu powstańców uwięziono.

W Tatrach na skale w Niżniej Bramie Chochołowskiej od 1903 znajduje się tablica upamiętniająca powstanie i jego przywódców. W 1967 przed kościołem w Chochołowie ustawiono pamiątkowy głaz (przywieziony z Tatr) w celu uczczenia uczestników powstania. W pobliżu, w jednej z zabytkowych chałup otwarto w lutym 1978 filię zakopiańskiego Muzeum Tatrzańskiego , z ekspozycją poświęconą powstaniu.