Głowacki Michał

Głowacki Michał , pseud. Świętopełk (24 IX 1804 Janowice, pow. limanowski - 24 (nie 14 ) V 1846 Nowy Sącz).

Ksiądz, w 1842-46 wikary w Poroninie , jeden z organizatorów Chochołowskiego Powstania . Do szkół uczęszczał gł. w Galicji, ale także na Słowacji w Koszycach.

Uczestniczył w konspiracji demokr.-patriot. już jako kleryk we Lwowie. W czasie pobytu w Poroninie rozbudzał świadomość nar. u górali i odegrał ważną rolę w konspiracji na Podhalu przeciwko władzy austr., m.in. w przygotowaniach do Chochołowskiego Powstania. Po upadku powstania (II 1846), w którym bezpośrednio nie brał udziału, G. dostał się do więzienia w Nowym Sączu i tam zmarł.

G. miał zamiłowania słowianofilskie, slawistyczne i ludoznawcze, znał języki słowiańskie, korespondował m.in. z » Janem Kollárem i » Pawłem Józefem Szafarzykiem. W czasie swych wędrówek wakacyjnych spisywał pieśni i podania lud., m.in. ukraińskie na Podolu i polskie na Podhalu. Dużo swych materiałów i wiedzy użyczał do przygotowania zbiorów wydawanych przez in. autorów.

Pozostawił rękopis Moja podróż do Karpat (spisany w 1830), w którym opisuje swą wycieczkę odbytą w lipcu 1830, jeszcze za studenckich czasów, przez Bukowinę do Morskiego Oka i Zakopanego ; opublikował to w streszczeniu (z cytatami) dopiero Juliusz Zborowski w 1955. Spisane przez G. pieśni past. z Tatr (zawarte we wspom. rękopisie) ogłosił już w 1838 (z pewnymi zmianami) » Żegota Pauli . Zachował się też drugi rękopis G.: Dziennik podróży Pokarpackiej, odbytej do Krakowa i jego okolicy przezemnie (wyjątki z niego podał Zborowski w 1934).

Natomiast w 1843 G. jako pierwszy spisał w gwarze opowiadanie podh., mianowicie o śpiących rycerzach w Tatrach . Opowiadanie to, Legenda o Bolesławie Śmiałym, w mowie opowiedziana ludu, wydał W.A.Maciejewski (w: Piśmiennictwo polskie, t. I, Wa. 1851), a w streszczeniu, pt. Opowieść o królu Bolesławie, co śpi z wojskiem w Tatrach, opublikował też Stanisław Eljasz-Radzikowski (w: Powstanie Chochołowskie, Kr. 1911). Ponadto całe to opowiadanie przedrukował Zborowski w 1955.