w nazwach
w nazwach i opisach
wszędzie
alfabetycznie:    A  B  C  Ć  D  E  F  G  H  I  J  K  L  Ł  M  N  O  P  R  S  Ś  T  U  W  Z  Ź  Ż  

 

Andrusikiewicz Jan Kanty

 
  Kategoria: 
Ludzie 


Andrusikiewicz Jan Kanty (9 X 1815 Słopnica Królewska k. Limanowej, obecnie Słopnice Limanowskie - 9 I 1850 Kamienica k. Limanowej).

Nauczyciel i organista w Chochołowie (1833-46), gł. organizator i przywódca » Chochołowskiego Powstania w 1846. Prawdopodobnie uczestniczył też w Powstaniu Listopadowym w 1830. W Chochołowie gorliwie szerzył oświatę i czytelnictwo wśród górali rozbudzając również ich świadomość narodową. Wspierał Chochołowian w ich sporze z bar. Kajetanem Borowskim i następnie z ks. Józefem Wilczkiem o tatrz. lasy i pastwiska.

W 1837 w czasie wycieczki do Morskiego Oka spotkał Juliana Goslara, który w 1845 odwiedził go w Chochołowie w związku z przygotowaniami do ogólnego powstania przeciwko władzom austr. A. spotykał się w tym okresie z in. spiskowcami na Podhalu, m.in. z ks. Michałem Głowackim w Poroninie, a może również z Tetmajerami w Łopusznej, Krobickimi w Harklowej i Drohojowskimi w Czorsztynie. A. po upadku Chochołowskiego Powstania był więziony w Brnie na Spielbergu. Powrócił do kraju w 1848, pracował jako urzędnik w Kamienicy k. Limanowej; tam zmarł na tyfus.

Pamiętniki i listy A. są opublikowane w książce Stanisława Eljasza-Radzikowskiego Powstanie chochołowskie w roku 1846 (Lw. 1904) i w książce Raf. Gerbera Powstanie Chochołowskie 1846 roku. Dokumenty i materiały (Wr. 1960).

W Tatrach, w Niżniej Chochołowskiej Bramie, w 1903 wmurowano tablicę ku czci przywódców Chochołowskiego Powstania: Andrusikiewicza i ks. Józefa Leopolda Kmietowicza , a na cment. w Kamienicy w 1981 ustawiono kamienny obelisk na domniemanym grobie A. Dużo pisano o A., gł. w związku z Chochołowskim Powstaniem.

Zob. też Andrusikiewicz Roman Emanuel.

 



Literatura:
"PSB" 1, 1935 (Marian Tyrowicz). - Marian Tyrowicz: Wizerunki sprzed stulecia . Kr. 1955.



KSIĘGARNIA GÓRSKA
ul. Zaruskiego 5
34-500 ZAKOPANE
tel. (018) 20 124 81
Pełny tekst w Wielkiej Encyklopedii Tatrzańskiej. Kliknij tutaj

   Udostępnij


Jeżeli znalazłeś/aś błąd, nieaktualną informację lub posiadasz materiały (teksty, zdjęcia, nagrania...), które mogą rozszerzyć zawartość tej strony i możesz je udostępnić — KLIKNIJ TU »»
ZAKOPIAŃSKI PORTAL INTERNETOWY Copyright © MATinternet s.c. - ZAKOPANE 1999-2026