Lorenc (Lorenz) Viktor

Lorenc (Lorenz) Viktor (23 VIII 1843 Kromieryż=Kroměříz, Morawy - 21 VIII 1915 Lewocza, poch. w Krompachach).

Pierwszy czes. taternik , inż. mechanik (politechn. w Wiedniu 1868). Jako student w 1861-68 w Wiedniu L. był członkiem i działaczem studenckiego stowarzyszenia Slávia, skupiającego głównie Czechów, ale też Chorwatów i Polaków (werbowanych przez L.). W 1870-89 L. pracował jako inż. w hucie żelaza w Krompachach na Spiszu , w 1889-1909 prowadził własne biuro techn. w Budapeszcie, w 1909 zaczął budować zakład przyrodoleczniczy w Krompachach, ale w 1912 zbankrutował i przeniósł się do Kiezmarku . Pierwszą żoną L. (od 1871) była želmíra Hurbanová (1852-78), córka znanego patrioty słow. » Jozefa Miloslava Hurbana .

Turystykę uprawiał od 15 roku życia, od 1858. W 1862 L. i jego słow. przyjaciel Miloslav Sloboda odbyli pieszą wycieczkę z Kromieryża przez Kraków, Orawę i Liptów na Krywań . Podczas studiów w Wiedniu poznał Alpy, a po zamieszkaniu w 1870 w Krompachach dużo chodził po Tatrach aż do śmierci swej pierwszej żony w 1878, a potem już mniej.

Zgodnie z ówczesnymi zwyczajami chodził na wycieczki tatrz. przeważnie z przewodnikami, a byli nimi Jan Ruman Driečny młodszy i Jan Pasternak, obaj ze Stwoły , jednakże swoje odkrywcze wejścia L. zawdzięczał własnej inicjatywie. Wśród ważniejszych jest I wejście na Żabią Przełęcz (od pn.) i jej I trawersowanie (w 1875 z Rumanem) oraz jedno z pierwszych wejść przez Batyżowiecką Próbę: raz na Mały Gierlach (w 1876 z Rumanem), drugi raz na Gierlach (w 1877 z Pasternakiem i Rumanem).

Swoje przejście Żabiej Przełęczy, połączone z próbą wejście wprost od pn. na Wyżnią Żabią Przełęcz , opisał L. pt. Ein unvergessliches Nachtlager in der Tátra ("Jahrb. UKV" 1876). Pod względem trudności wejście to niewątpliwie było rekordem tatern. owych czasów, jednakże przez współczesnych nie docenione, nie wpłynęło na dalszy rozwój taternictwa. Inną wartościową pracą L. jest artykuł Einige Uebergänge über die Tátra ("Jahrb. UKV" 1879), w którym omawia wszystkie wówczas znane przejścia przez przełęcze Tatr Wysokich . Niejedną z tych przełęczy przechodził L. jako pierwszy turysta, lub w ogóle jako pierwszy. Z artykułu tego widać, że był on w owym czasie jednym z najczynniejszych taterników oraz jednym z najlepszych znawców Tatr.

Opisy swych tatrz. wycieczek L. ogłaszał ponadto pod wspólnym nagłówkiem Skizzen aus der Tátra ; są to: Die X-te Besteigung der Gerlsdorfer Spitze ("Zipser Bote " 1877, nr 34 i 35; wejście w 1876), Auffindung des derzeit kürzesten Aufstiegs auf die grosse Gerlsdorfer Spitze (tamże 1877, nr 44 i 45; wejście w 1877), Beschreibung des kürzesten Aufstieges auf die grosse Gerlsdorfer Spitze (tamże 1878, nry 3-5), Eine Frühjahrstour (tamże 1878, nr 34 i 37), An einem Tage dreimal über die Tátra (tamże 1883, nr 32) i in. Był on też jednym z pierwszych turystów, którzy w zimie zapuszczali się w Tatry. W grudniu 1877, przy silnym mrozie i wielkim śniegu, odbył wycieczkę do Popradzkiego Stawu . Opisał to pt. Eine Wintertour ("Zipser Bote" 1881, nr 39). Za swą odkrywczą działalność w Tatrach Lorenc został uczczony w niem. i węg. nazewnictwie tatrz. przez nadanie Bystremu Przechodowi nazw Lorenzjoch i Lorenzhágó. Nazwy te zaproponował Martin Róth w 1879 (pisał o tym w 1888), a Węg. Tow. Karp . (MKE) zaaprobowało, mimo że wiedziało, iż L. jest panslawistą i wielkim przyjacielem Słowaków.