Komarnicki Gyula

Komarnicki Gyula (22 II 1885 Budapeszt - 27 VIII 1975 tamże), syn polskiego inżyniera, ktory osiadł na Węgrzech, ale sam już Węgier. Jeden z najwybitniejszych taterników , autor węg. i niem. przewodników po Tatrach , z wykształcenia prawnik (dr), w 1928-34 nacz. dyr. Węg. Kolei Państw., w 1934-44 generalny dyr. Węg. Tow. Żeglugi Rzecznej i Morskiej (Magyar Folyam és Tengerhajózási Részvénytarsulat).

W 1906-14 należał do czołowych taterników; taternictwo uprawiał do 1937, a turystykę w Tatrach jeszcze w 1968. Wspinał się sporo z bratem Romanem (też wybitnym taternikiem), a ponadto z wieloma taternikami węg., niem. i pol., m.in. z Januszem Chmielowskim , Romanem Kordysem , Mariuszem Zaruskim i Mieczysławem Świerzem .

Dokonał w Tatrach wielu pierwszych przejść, które należały do najważniejszych w owych latach silnego rozwoju taternictwa, jak pn.-zach. ścianą Mnicha (w 1908), pn. ścianą Jaworowego Szczytu (1908), pn.-zach. ścianą Zadniego Gierlachu (1909), pn.-wsch. ścianą Żłobistego Szczytu  (1911), pn. ścianą Małego Jaworowego Szczytu (1911), pd. ścianą Batyżowieckiego Szczytu (1912) oraz największą ścianą tatrz.: pn. ścianą Małego Kiezmarskiego Szczytu (1912).

Z bratem Romanem podjął w 1909 pierwszy atak na pd. ścianę Zamarłej Turni i wtedy przeszli trzy czwarte tego urwiska. Chodził też po Tatrach zimą, np. I wejścia zim. na Mały Durny Szczyt (w 1910), na Ostry Szczyt (1911), na Zadni Gierlach (1913).

K. był jednym z najaktywniejszych działaczy i pierwszym prezesem Budapeszt. Akademickiego Tow. Tur. (Budapesti Egyetemi Turista Egyesület, BETE), założonego na jesieni 1908 i będącego wówczas jedyną węg. organizacją tatern. (odpowiednik STTT). K. był też współzałożycielem i jednym z redaktorów czasopism "Turistaság és Alpinizmus " oraz "Turistik und Alpinismus ".

Od 1907 ogłaszał liczne artykuły o różnorodnej tematyce tatern. w czasopismach wyżej wymienionych oraz w "Turisták Lapja ", "Jahrb. UKV", "Oester. Alpenztg", "Die Karpathen " i in., a także w czasopismach pol.: w "Pamiętniku TT " (Na Jaworowej Grani 1910) i zwł. w "Taterniku " (liczne artykuły, opisy i notatki od 1907 do 1956), np. Na Szarpanej Turni ("Tat." 1908, nr 6), Północna ściana Małego Jaworowego (tamże 1912, nr 1), Najmniej znana ubocz Krywania (tamże 1948, nr 3-4).

Ta obfita twórczość pisarska to wspomnienia z wycieczek, tatern. opisy nowych dróg, różne sprawozdania, recenzje, wspomnienia pośmiertne (m.in. o Mieczysławie Karłowiczu ), szczegółowe opracowania topogr.-tatern. jak: Das Trümmertal ("Jahrb. UKV" 1910 i 1911, współautor Jenő Serényi ), Rywociny ("Tat." 1913, nr 3), A Gántcsoport ("Turisták Lapja" 1914, nr 1). Pisał też o dziejach BETE: A BETE multja a Magas Tátrában (tamże 1942).

B. ważną pozycję w piśmiennictwie tatrz. zajmuje jego szczegółowy kilkutomowy przewodnik tatern., który miał kilka wydań węg.: A Magas Tátra hegymászókalauza (Bp. 1914, 1917, 1926), oraz wydanie niem.: Die Hohe Tatra, Hochgebirgsführer (Bp. 1918). W latach 1914-1925 był to najlepszy przewodnik tatern.; służył również i taternikom pol., zwł. wydanie niemieckie. Ponadto K. chętnie dostarczał materiałów do licznych przewodników in. autorów (węg., niem., pol. i słow.), i to w okresie od 1912 aż do lat ostatnich.

Pośmiertnie ukazał się jeszcze jego przewodnik A Magas-Tátra hegyvilága (hegymászó- és turistakalauz) (Bp.1978, w jednym grubym tomie i wyd. 2 w 7 tomikach, Bp. 1985, red. Henrik Bucsek), ale był to już przewodnik selekcyjny, nie dążący do kompletu wiadomości o drogach taternickich.

Trzeba również podkreślić, że publikacjami swymi (zwł. przewodnikami) K. przyczynił się wybitnie do uporządkowania i ustalenia nazewnictwa węg. i niem. w Tatrach Wys ., a także do uściślenia wiedzy o szczegółowej topografii tatrz. Pewną rolę odegrała tu też mapa, której był współautorem: Die Hohe Tatra, Vysoké Tatry 1:50 000 (Budapest, Késmárk 1924, wydana przez "Turistaság és Alpinizmus").

K. od 1908 utrzymywał zawsze jak najserdeczniejsze stosunki z taternikami pol., przyjeżdżał do Polski z prelekcjami (w 1931 i 1968), a w czasie II wojny świat. pomagał licznym Polakom (nie tylko taternikom), którzy znaleźli się w trudnych warunkach na Węgrzech. Był członkiem hon. STPTT (od 1931), Klubu Wys . i PZA , a także spiskiego Karpathenvereinu .